खरसाङ: महानदी ग्राम पञ्चायत अन्तर्गत सिविटार चियाबारीको गुम्बाडाँडास्थित देवकोटा युथ क्लबको आयोजनामा भईरहेको दुर्गा पूजा हवनसितै समापन गरिएको छ। गत १० अक्टोबरको दिन महालय र ११ अक्टोबरमा घटस्थापनामा मूर्ति स्थापना गरेर थालिएको दश दिवसीय दुर्गा पूजाको मंगलवार समापन भएको छ।‌ यस अन्तर्गत १२ अक्टोबरको दिन नौ देवीको पूजा र लगातार रुपमा दुर्गा पूजा शयोजना गरिएको थियो भने गत १७ अक्टोबरको दिन सांस्कृतिक फुलपाती शोभायात्रा आयोजना गरिएको थियो। १८ अक्टोबरको दिन पूजा र १९ अक्टोबरमा पूजा र २० अक्टोबरमा हवन गरेर समापन गरिएको छ भने २१ अक्टोबरमा मूर्ति विसर्जन गरिने भएको छ।‌ यस दुर्गा पूजामा पण्डित मुक्तिनाथ ढकालले पूजा अर्चना गरेका थिए।‌ समापनको दिन मंगलबार वरिष्ठ नागरिकहरुलाई सम्मान जनाइएको थियो भने पूजामा विभिन्न पक्षबाट सहयोग गर्ने सबैलाई धन्यवाद स्वरुप सम्मान जनाइएको थियो। यस क्रममा १२-१३ जनालाई सम्मान जनाइएको थियो। यसको साथै मंगलवार साँझ नानीहरुलाई लिएर नृत्य प्रतियोगिता पनि आयोजना गरिएको छ। यसपाली सिविटारको गुम्बाडाँडास्थित देवकोटा युथ क्लबको आयोजनामा भईरहेको दुर्गा पूजामा सरकारबाट पञ्जीकृत संस्थाहरुलाई प्रदान गरिने अनुदान पनि प्राप्त भएको छ जुन सिविटार क्षेत्रमा नृ प्रथम मानिएको छ।‌ यस दुर्गा पूजामा सरकारी नियमहरुलाई पालन गर्दै विभिन्न सचेतनामूलक पोष्टरहरु र सचेतनामूलक अभियान पनि सञ्चालन गरिएको थियो‌। यस अवसरमा विशेष गरेर ‘बेटी बचाऊ, बेटी पढाऊ’ नाराको साथमा छोरी नानीसित सेल्फी खिच्ने स्थान पनि बनाइएको थियो। यसको साथै आँगनवाडीकर्मी र आशाकर्मीद्वारा १४ वर्षसम्मका नानीहरुका लागि एचबीभी भ्याक्सिन लगाउनु पर्ने आवश्यकतामाथि पनि सचेतना गराइएको थियो। त्यसरी नै अन्य विभिन्न विषयहरुमा पनि सचेतना अभियान चलाइएको जानकारी प्राप्त भएको छ। उल्लेखनीय छ, सिविटारको देवकोटा युथ क्लबको स्थापना सन् १९७६ मा भएको थियो भने यसपाली यस क्लबले ५० वर्ष पुगेको अवसरमा स्वर्ण जयन्ती समारोह मनाउने भएको छ। यहाँ आयोजित श्री नवदुर्गा भवानी दुर्गा पूजाको विषयमा पत्रकारहरुसित कुराकानी गर्दै सदस्य राजीव तामाङ र प्रबिना छेत्री साथै कोषाध्यक्षा‌ रजनी सुब्बा प्रधानले यस पूजामा विभिन्न पक्षबाट सहयोग गर्ने सबैलाई धन्यवाद दिएका छन्।

नयाँ दिल्ली :पञ्जाबमा आम आदमी पार्टी (आप) को सरकारका पालामा लागूऔषध कारोबार अनियन्त्रित बन्दै गएको र यसको विरोधमा आवाज उठाउने नागरिकसमेत असुरक्षित रहेको आरोपले राज्य सरकारको कार्यशैलीमाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। लागूऔषधविरुद्ध आवाज उठाएकै कारण ज्यान गुमाएका स्वर्गीय विक्रमजीत सिंहका परिवारसँग गुरदासपुरस्थित निवासमा भेट गरी समवेदना व्यक्त गरिएको घटनाले यस विषयको संवेदनशीलतालाई थप उजागर गरेको छ। यस दुःखद घडीमा शोकसन्तप्त परिवारलाई धैर्यधारण गर्ने शक्ति प्राप्त होस् भन्ने कामना गरिएको छ।पञ्जाबमा लागूऔषधको बढ्दो सञ्जालले युवा पुस्ताको भविष्यलाई अन्धकारतर्फ धकेलिरहेको छ। लागूऔषधको दुर्व्यसनले युवाको स्वास्थ्य, शिक्षा, रोजगारी र पारिवारिक जीवनमा गम्भीर असर पार्नुका साथै समाजको शान्ति, सुरक्षा र समृद्धिमाथि समेत चुनौती सिर्जना गरेको छ। यस्तो अवस्थामा लागूऔषध तस्करी नियन्त्रण गर्नु, यसको सञ्जाललाई ध्वस्त पार्नु र यसविरुद्ध आवाज उठाउने नागरिकको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु राज्य सरकारको प्रमुख दायित्व हो। लागूऔषधविरुद्ध बोल्ने व्यक्तिले नै असुरक्षित महसुस गर्नुपर्ने अवस्था आउनु राज्यको सुरक्षा संयन्त्र र प्रशासनिक प्रभावकारितामाथि गम्भीर प्रश्न उठ्नु हो।गृहमन्त्री अमित शाहले अघि सार्दै आएको लागूऔषधमुक्त भारतको सङ्कल्पको मूल मर्म पनि लागूऔषध कारोबारविरुद्ध कठोर कारबाही, तस्करीका सञ्जालको उन्मूलन, युवालाई दुर्व्यसनबाट जोगाउने अभियान र समाजमा जनचेतनाको विस्तारसँग सम्बन्धित छ। यस राष्ट्रिय लक्ष्यलाई सफल बनाउन केवल नाराले पुग्दैन। केन्द्र र राज्य सरकारबीच प्रभावकारी समन्वय, सुरक्षा निकायको जवाफदेहिता, तस्कर तथा तिनका सहयोगीमाथि निष्पक्ष अनुसन्धान र कानुनअनुसार कडा कारबाही आवश्यक हुन्छ। साथै, लागूऔषधको दुर्व्यसनमा परेका व्यक्तिलाई उपचार, पुनर्स्थापना र सामाजिक पुनःएकीकरणको अवसर उपलब्ध गराउनु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ।पञ्जाबमा लागूऔषध कारोबारको विषयलाई कुनै दलगत आरोप–प्रत्यारोपमा मात्र सीमित गर्नु हुँदैन। यसको वास्तविक समाधानका लागि राज्य सरकारको जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्दै अपराधमा संलग्न जोकोहीलाई कानुनी दायरामा ल्याउनुपर्छ। लागूऔषधविरुद्ध अभियान सञ्चालन गर्ने व्यक्ति, सामाजिक अभियन्ता, पीडित परिवार र सूचना उपलब्ध गराउने नागरिकको सुरक्षा सुनिश्चित गरिनुपर्छ। स्वर्गीय विक्रमजीत सिंहको मृत्युका सम्बन्धमा पनि तथ्यमा आधारित, निष्पक्ष र पारदर्शी अनुसन्धानमार्फत सत्य सार्वजनिक गर्नु न्यायको दृष्टिले अपरिहार्य छ।भारतलाई लागूऔषधमुक्त बनाउने राष्ट्रिय सङ्कल्प तब मात्र सार्थक हुनेछ, जब देशका प्रत्येक राज्यमा लागूऔषध तस्करीविरुद्ध प्रभावकारी कारबाही हुनेछ, युवाले सुरक्षित भविष्यको भरोसा पाउनेछन् र समाजमा अपराधविरुद्ध आवाज उठाउने नागरिकले राज्यबाट संरक्षण प्राप्त गर्नेछन्। पञ्जाबसहित सम्पूर्ण भारतमा लागूऔषधको जालो अन्त्य गर्नु, युवाको जीवन र भविष्य सुरक्षित गर्नु तथा कानुनी शासनप्रति जनविश्वास बलियो बनाउनु आजको प्रमुख आवश्यकता हो। स्वर्गीय विक्रमजीत सिंहप्रति सच्चा श्रद्धाञ्जली भनेकै लागूऔषधविरुद्धको सङ्घर्षलाई अझ सशक्त बनाउनु र यस्तो घटनाको पुनरावृत्ति हुन नदिन राज्य तथा केन्द्र सरकारले जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्नु हो।

शिलांग: मेघालयमा कुखुरा र सुँगुरको मासुको आपूर्ति शृङ्खलाबारे गरिएको एक अध्ययनले मानिसमा खाद्यजन्य रोग निम्त्याउन सक्ने जीवाणु फेला पारेको छ। अध्ययनका क्रममा उक्त जीवाणुमा विभिन्न एन्टिबायोटिक औषधिप्रति प्रतिरोध क्षमता पनि देखिएको छ। यसले मासुको स्वच्छता, खाद्य सुरक्षा र औषधि प्रतिरोधी जीवाणुको फैलावटबारे चिन्ता बढाएको छ।एप्लाइड फुड रिसर्च नामक वैज्ञानिक जर्नलमा प्रकाशित अध्ययनअनुसार परीक्षण गरिएका आठ सय ६४ नमुनामध्ये २७ वटामा क्याम्पिलोब्याक्टर जेजुनी नामक जीवाणु भेटिएको हो। यो जीवाणुले मानिसमा झाडापखाला, पेट दुख्ने र ज्वरो आउनेजस्ता समस्या निम्त्याउन सक्छ।अध्ययनमा संलग्न वैज्ञानिकहरूले परीक्षण गरिएका जीवाणुमध्ये झन्डै एकतिहाइमा बहुऔषधि प्रतिरोध क्षमता रहेको पनि पत्ता लगाएका छन्। यसको अर्थ ती जीवाणु कम्तीमा तीन वर्गका एन्टिबायोटिक औषधिविरुद्ध प्रतिरोधी थिए।भारतको उमियामस्थित भारतीय कृषि अनुसन्धान परिषद्को उत्तरपूर्वी पहाडी क्षेत्र अनुसन्धान परिसर, उत्तर प्रदेशस्थित भारतीय पशु चिकित्सा अनुसन्धान संस्थान तथा मेघालयको किरडेमकुलाईस्थित केन्द्रीय कृषि विश्वविद्यालयअन्तर्गतको कृषि महाविद्यालयका वैज्ञानिकहरूले संयुक्त रूपमा अध्ययन गरेका हुन्।अनुसन्धानका क्रममा मेघालयका रि भोई र इस्ट खासी हिल्स जिल्लाका फार्म, वधशाला तथा खुद्रा मासु पसलबाट नमुना सङ्कलन गरिएको थियो। कुखुरा र सुँगुरको उत्पादनदेखि उपभोक्तासम्म पुग्ने प्रक्रियामा उक्त जीवाणुको उपस्थिति र यसको आनुवंशिक विशेषता पत्ता लगाउनु अध्ययनको मुख्य उद्देश्य थियो।अध्ययनमा कुखुराको आन्द्राका एक सय ४४ नमुना परीक्षण गर्दा १४ वटामा जीवाणु भेटिएको थियो। यो कुल नमुनाको ९.७२ प्रतिशत हो।त्यसैगरी, सुँगुरको मासुका एक सय ४४ नमुनामध्ये ११ वटामा जीवाणु भेटिएको थियो। यसको सङ्क्रमण दर ७.६४ प्रतिशत रहेको अध्ययनले देखाएको छ। कुखुराको मासुका एक सय ४४ नमुनामध्ये दुई वटामा जीवाणु फेला परेको थियो, जुन १.३९ प्रतिशत हो।तर, कुखुराको मलद्वार क्षेत्रबाट सङ्कलित स्वाब, सुँगुरको आन्द्रा तथा मलद्वारबाट सङ्कलित नमुनामा भने उक्त जीवाणु फेला परेन।एन्टिबायोटिक औषधिप्रति उच्च प्रतिरोधअध्ययनका क्रममा २६ वटा जीवाणुको एन्टिबायोटिक प्रतिरोध क्षमता परीक्षण गरिएको थियो। नतिजाअनुसार सबैभन्दा बढी प्रतिरोध नेलिडिक्सिक एसिड र टेट्रासाइक्लिनप्रति देखिएको थियो। यी दुवै औषधिप्रति ७३.०८ प्रतिशत जीवाणु प्रतिरोधी थिए।त्यस्तै, ४२.३१ प्रतिशत जीवाणु एम्पिसिलिन र १९.२३ प्रतिशत जीवाणु सिप्रोफ्लोक्सासिनप्रति प्रतिरोधी रहेको पाइएको थियो।परीक्षण गरिएका २६ जीवाणुमध्ये आठ वटामा बहुऔषधि प्रतिरोध क्षमता देखिएको थियो। यो कुल परीक्षणको ३०.७७ प्रतिशत हो। यस्तो प्रतिरोध क्षमताले सामान्यतया उपचारमा प्रयोग गरिने विभिन्न एन्टिबायोटिक औषधिको प्रभावकारिता घटाउन सक्छ।यसैगरी, २६ मध्ये १४ वटा जीवाणुले बायोफिल्म बनाउन सक्ने क्षमता देखाएका थिए। बायोफिल्म भनेको सतहमा टाँसिएर रहने र एकअर्कासँग जोडिएर जीवाणुले बनाउने संरचना हो। यस्तो संरचनाले प्रतिकूल वातावरणमा जीवाणुलाई बाँच्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छ। मासु प्रशोधन तथा भण्डारणमा प्रयोग हुने सतहमा यस्ता जीवाणु नियन्त्रण गर्न कठिन हुन सक्ने भएकाले खाद्य स्वच्छतामा थप सावधानी आवश्यक देखिएको छ।आनुवंशिक परीक्षणमा जोखिमपूर्ण विशेषतावैज्ञानिकहरूले २५ वटा जीवाणुको सम्पूर्ण आनुवंशिक संरचना विश्लेषण गरी एन्टिबायोटिक प्रतिरोध र रोग उत्पन्न गर्ने क्षमतासँग सम्बन्धित विशेषता पहिचान गरेका थिए।विश्लेषणका क्रममा ८८ प्रतिशत आनुवंशिक नमुनामा जीवाईआरए नामक जीनमा टी८६आई उत्परिवर्तन भेटिएको थियो। यो परिवर्तन फ्लोरोक्विनोलोन समूहका एन्टिबायोटिकप्रति प्रतिरोध क्षमतासँग सम्बन्धित छ। टेट्रासाइक्लिनलगायत अन्य औषधिप्रति प्रतिरोधसँग सम्बन्धित जीनसमेत फेला परेका थिए।जीवाणुका आनुवंशिक प्रकारमा विविधता देखिए पनि परीक्षण गरिएका नमुनामध्ये एसटी१०७०९ नामक आनुवंशिक प्रकार बढी प्रचलित थियो। यो एसटी३५३ क्लोनल समूहअन्तर्गत पर्दछ।अनुसन्धानकर्ताका अनुसार भारतमा सुँगुरबाट उत्पन्न क्याम्पिलोब्याक्टर जेजुनीको आनुवंशिक महामारी विज्ञानसम्बन्धी यस्तो अध्ययन पहिलो भएको उनीहरूको जानकारीमा छ। कुखुराजन्य उत्पादनमा मात्र केन्द्रित नभई सुँगुरको मासुलाई पनि खाद्यजन्य सङ्क्रमणको सम्भावित स्रोतका रूपमा निगरानी गर्नुपर्नेमा अध्ययनले जोड दिएको छ।खेतदेखि उपभोक्तासम्म निगरानी गर्न सुझावअध्ययनले फार्ममा मात्र नभई पशु वध गर्ने स्थान, मासु काट्ने तथा प्रशोधन गर्ने ठाउँ, ढुवानी र खुद्रा बिक्री केन्द्रसम्म खाद्य सुरक्षा निगरानी विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ। आपूर्ति शृङ्खलाका विभिन्न चरणमा मासु दूषित हुन सक्ने भएकाले सरसफाइ, सुरक्षित भण्डारण र उचित रूपमा मासु सम्हाल्ने अभ्यास महत्त्वपूर्ण हुने अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ।उनीहरूले मानव स्वास्थ्य, पशु स्वास्थ्य र खाद्य सुरक्षालाई एकीकृत गर्ने वान हेल्थ अर्थात् एकीकृत स्वास्थ्य अवधारणामा आधारित निगरानी प्रणाली विकास गर्न पनि सुझाव दिएका छन्। यस्तो प्रणालीले जीवाणुको फैलावट पहिचान गर्न, एन्टिबायोटिक प्रतिरोधको अवस्थाबारे जानकारी जुटाउन र फार्मदेखि उपभोक्तासम्म सङ्क्रमणको जोखिम घटाउन सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।यद्यपि, अध्ययनका निष्कर्षलाई सम्पूर्ण मेघालय राज्यको अवस्था प्रतिनिधित्व गर्ने तथ्याङ्कका रूपमा लिन नमिल्ने अनुसन्धानकर्ताहरूले स्पष्ट पारेका छन्। अध्ययन सीमित दुई जिल्लामा गरिएको थियो र नमुना छनोट सुविधाका आधारमा गरिएको थियो। त्यसैले राज्यभर मासुमा उक्त जीवाणुको वास्तविक उपस्थिति र फैलावटको अवस्था निर्धारण गर्न थप व्यापक अनुसन्धान आवश्यक छ।सीमित क्षेत्र र नमुनामा आधारित भए पनि यस अध्ययनले मेघालयमा क्याम्पिलोब्याक्टर जेजुनीको आनुवंशिक विशेषता र एन्टिबायोटिक प्रतिरोधको अवस्था बुझ्न आधार प्रदान गरेको छ। खाद्यजन्य सङ्क्रमण नियन्त्रण गर्न पशुपालनदेखि मासु बिक्रीसम्म स्वच्छता कायम गर्नुका साथै औषधि प्रतिरोधी जीवाणुको नियमित निगरानी गर्नुपर्ने आवश्यकता यसले पुनः उजागर गरेको छ।

काठमाडौं: खाद्य सुरक्षा मापदण्ड उल्लंघनको आरोपपछि भारतीय बिस्कुट ब्रान्ड प्रियागोल्डको बिक्री, आयात र वितरणमा रोक लगाइएको छ। नेपालको खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले १९ अक्टोबरमा यस सम्बन्धमा सूचना जारी गर्दै व्यापारी तथा आयातकर्ताहरूलाई बजारमा उपलब्ध बिस्कुटको स्टक तत्काल हटाउन निर्देशन दिएको छ।विभागका अनुसार, प्रियागोल्ड बिस्कुट तोकिएको गुणस्तर मापदण्ड अनुरूप नपाइएको आधारमा यो कदम चालिएको हो। यस कारबाहीका लागि भारतको खाद्य सुरक्षा तथा मानक प्राधिकरण (एफएसएसएआई) ले गरेको कारबाहीलाई समेत आधार बनाइएको छ।नेपालको खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले अधिकृत आयातकर्ता र खाद्य व्यवसायीहरूलाई आफूसँग रहेको प्रियागोल्ड बिस्कुटको जति पनि स्टक छ, तत्काल फिर्ता मगाएर बजारबाट हटाउन भनेको छ। साथै, अर्को आदेश नआएसम्म यसको आयात, बिक्री र वितरण रोक्न निर्देशन दिइएको छ।यस आदेशपछि नेपालमा पसले तथा अन्य खाद्य व्यवसायीहरूले प्रियागोल्ड बिस्कुटको बिक्री बन्द गर्नुपर्नेछ। सम्बन्धित व्यवसायीहरूलाई विभागको निर्देशन पालना गर्न र बजारमा उपलब्ध स्टक हटाउन भनिएको छ।नेपालमा गरिएको यस कारबाहीले भारतीय कम्पनी सूर्या फूड एन्ड एग्रो लिमिटेडका उत्पादनहरूको गुणस्तर र खाद्य सुरक्षा मापदण्डको पालना सम्बन्धमा प्रश्न उठाएको छ। यद्यपि, यस विषयमा कम्पनीको प्रतिक्रिया र नेपालको बजारबाट स्टक हटाउने कारबाहीको विस्तृत जानकारी आउन बाँकी छ।

काठमाडौं: पृथ्वीको जलवायु प्रणाली तीव्र गतिमा अस्थिर बन्दै गएको वैज्ञानिकहरूले चेतावनी दिएका छन्। वैज्ञानिकहरूले निगरानी गर्दै आएका जलवायुका १६ प्रमुख संकेतकमध्ये सातवटा रेकर्डकै चरम स्तरमा पुगेका छन्। यसले जलवायु परिवर्तनको प्रभाव झन् गहिरिँदै गएको र पृथ्वीका प्राकृतिक प्रणालीमाथि दबाब बढिरहेको देखाएको छ।बायो साइंस जर्नलमा अक्टोबर १४ मा प्रकाशित सन् २०२६ को ‘स्टेट अफ द क्लाइमेट’ प्रतिवेदनले हरितगृह ग्यासको सघनता, विश्वव्यापी तापक्रम, महासागरको ताप सञ्चय, हिमनदी तथा ग्रिनल्यान्डको बरफमा भइरहेको परिवर्तनलगायतका सूचकहरूको विश्लेषण गरेको छ। प्रतिवेदनले वर्तमान अवस्थालाई जलवायु प्रणालीको ‘द्रुत अस्थिरीकरण’ का रूपमा चित्रण गरेको छ।हरितगृह ग्यास र तापक्रममा नयाँ कीर्तिमानप्रतिवेदनअनुसार सन् २०२६ को सुरुदेखिको औसत मापनमा वायुमण्डलमा कार्बन डाइअक्साइड, मिथेन र नाइट्रस अक्साइडको मात्रा रेकर्ड उच्च स्तरमा पुगेको छ। यी ग्यासले पृथ्वीबाट बाहिरिने तापको ठूलो हिस्सा वायुमण्डलमै रोक्ने भएकाले विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि थप तीव्र हुने जोखिम बढेको छ।यसको असर महासागर र हिमक्षेत्रमा पनि देखिएको छ। महासागरमा सञ्चित तापको मात्रा अर्थात् ‘ओसन हिट कन्टेन्ट’ प्रारम्भिक मापनअनुसार रेकर्ड उच्च स्तरमा पुगेको छ। अर्कोतर्फ, हिमनदीको मोटाइ र ग्रिनल्यान्डको बरफको मात्रा रेकर्ड न्यून स्तरमा झरेका छन्। विश्वव्यापी समुद्री सतह पनि रेकर्ड उच्च स्तरमा पुगेको प्रतिवेदनले उल्लेख गरेको छ।महासागर तातिँदा समुद्री सतह बढ्ने जोखिमजलवायुका यी सूचकहरू एकअर्कासँग प्रत्यक्ष रूपमा सम्बन्धित छन्। हरितगृह ग्यासको मात्रा बढ्दा पृथ्वीको जलवायु प्रणालीमा अतिरिक्त ताप सञ्चित हुन्छ। त्यस तापको ठूलो हिस्सा महासागरले सोस्छ।समुद्री पानी तातिँदा फैलिन्छ। त्यस्तै, हिमनदी र जमिनमा रहेको बरफ पग्लिएर समुद्रमा मिसिँदा पानीको मात्रा बढ्छ। यी दुवै प्रक्रियाले समुद्री सतह उकास्छन्। यसको परिणामस्वरूप तटीय क्षेत्रहरूमा बाढी, भूक्षय र समुद्री पानीको अतिक्रमणको जोखिम बढ्न सक्छ।प्रतिवेदनका लेखकहरूले केही जलवायु सूचकमा परिवर्तनको गति बढेको र प्रणालीमा अचानक परिवर्तन आउन सक्ने संकेतसमेत औँल्याएका छन्।‘टिपिङ पोइन्ट’ को जोखिम बढ्दैवैज्ञानिकहरूका अनुसार निरन्तर तापक्रम वृद्धि हुँदा जलवायु प्रणालीका केही भागले ‘टिपिङ पोइन्ट’ पार गर्न सक्छन्। यस्तो अवस्थामा कुनै प्रणालीमा आएको परिवर्तन आफैँ तीव्र हुँदै जान सक्छ र त्यसलाई पुरानै अवस्थामा फर्काउन अत्यन्त कठिन हुन सक्छ।यद्यपि, यसको अर्थ पृथ्वीका सबै प्रमुख जलवायु सीमा पार भइसकेका छन् भन्ने होइन। बरु, तापक्रम वृद्धि जारी रहेमा त्यस्ता जोखिम बढ्न सक्ने वैज्ञानिक चेतावनी हो। त्यसैले उत्सर्जन कटौतीमा ढिलाइ नगर्नु र सम्भावित असर सामना गर्न तयारी गर्नु आवश्यक देखिन्छ।स्वच्छ ऊर्जाको विस्तारले देखाएको आशाजलवायु संकटका बीच केही सकारात्मक संकेत पनि देखिएका छन्। सौर्य तथा वायु ऊर्जाको उत्पादन तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ भने ब्याट्री भण्डारण क्षमतासमेत बढ्दै गएको छ। सन् २०२५ मा उष्णकटिबन्धीय प्राथमिक वन विनाश सन् २०२४ को तुलनामा घटेको तथ्यले पनि केही क्षेत्रमा सुधारको सम्भावना देखाएको छ।तर यी उपलब्धि पर्याप्त छैनन्। विश्वव्यापी ऊर्जा माग बढिरहेकाले स्वच्छ ऊर्जाको विस्तारले अहिलेसम्म जीवाश्म इन्धनको समग्र प्रयोगलाई घटाउन सकेको छैन। यसले जलवायु लक्ष्य हासिल गर्न स्वच्छ ऊर्जाको उत्पादन बढाउनुका साथै कोइला, तेल र ग्यासमा निर्भरता घटाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँछ।उत्सर्जन कटौती र प्रकृति संरक्षणमा जोडप्रतिवेदनका लेखकहरूले हरितगृह ग्यास उत्सर्जन तीव्र रूपमा घटाउन, वन तथा अन्य पारिस्थितिक प्रणालीको संरक्षण गर्न र जलवायु परिवर्तनका प्रभाव सामना गर्न आवश्यक तयारी गर्न जोड दिएका छन्।जलवायु परिवर्तनले निम्त्याउने जोखिम अब भविष्यको मात्र विषय रहेन। बढ्दो तापक्रम, महासागरको ताप सञ्चय, हिमनदीको क्षय र समुद्री सतह वृद्धिले यसका प्रभावहरू विभिन्न क्षेत्रमा देखिन थालेका छन्। त्यसैले उत्सर्जन कटौतीसँगै अनुकूलनका उपाय, विपद् जोखिम न्यूनीकरण र प्राकृतिक स्रोतको दिगो व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।निष्कर्ष: अझै समय छ, तर ढिलाइ महँगो पर्न सक्छजलवायुका १६ प्रमुख संकेतकमध्ये सातवटाको रेकर्ड चरम अवस्था पृथ्वीको जलवायु प्रणालीमाथि बढ्दो दबाबको गम्भीर संकेत हो। स्वच्छ ऊर्जाको विस्तार र वन विनाशमा आएको कमीले सुधारको सम्भावना देखाए पनि समग्र चुनौती अझै ठूलो छ।वैज्ञानिकहरूको चेतावनी निराशाको सन्देशभन्दा पनि तत्काल कदम चाल्नुपर्ने आह्वान हो। उत्सर्जन घटाउने, प्रकृति संरक्षण गर्ने र बदलिँदो जलवायुका असर सामना गर्ने निर्णयले आगामी दिनमा पृथ्वीको अवस्था कस्तो हुन्छ भन्ने निर्धारण गर्नेछ। जलवायु संकट गहिरिँदै छ, तर यसको भविष्य अझै पनि मानव समुदायले अहिले गर्ने निर्णयमा निर्भर छ।

सिडनी :कोरल सागरमा ६.४ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गएको छ। हालसम्म प्राप्त विवरण अनुसार यस घटनाबाट कुनै पनि प्रकारको मानवीय वा भौतिक क्षति भएको जानकारी आएको छैन।राष्ट्रिय भूकम्प मापन केन्द्र (एनसीएस) का अनुसार मंगलबार बिहान कोरल सागरलाई केन्द्रविन्दु बनाएर उक्त भूकम्प गएको हो। भूकम्प जमिनको २३ किलोमिटर गहिराइमा गएको थियो। यस भूकम्पका कारण ठूलो किसिमको भौतिक संरचनामा क्षति पुगेको वा मानवीय क्षति भएको कुनै खबर नरहेको एएनआईले जनाएको छ।एनसीएसले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत जानकारी गराउँदै भनेको छ, ‘२० अक्टोबर २०२६ मा भारतीय समयअनुसार बिहान ९ः५०ः४० बजे ६.४ म्याग्निच्युडको भूकम्प रेकर्ड गरिएको हो।’ भूकम्पको केन्द्रबिन्दु १३.९७६ डिग्री दक्षिण अक्षांश र १६५.५५४ डिग्री पूर्वी देशान्तरमा अवस्थित रहेको तथा यसको गहिराइ २३ किलोमिटर रहेको उल्लेख गरिएको छ।पृथ्वीको भित्री भू-भागमा रहेका चिरा वा भ्रंश क्षेत्रमा लामो समयदेखि जम्मा भएर रहेको तनाव अचानक मुक्त हुँदा भूकम्प उत्पन्न हुने गर्दछ। यस प्रक्रियाका क्रममा उत्पन्न हुने भूकम्पीय तरङ्गहरू जमिनको चारैतिर तीव्र गतिमा फैलिन्छन्। भूकम्पले पार्ने प्रभाव मुख्यतया यसको म्याग्निच्युड, गहिराइ, मानव बस्तीबाट यसको दूरी तथा त्यहाँका भवनहरूको संरचनागत मजबुतीजस्ता विभिन्न महत्त्वपूर्ण पक्षहरूमा निर्भर हुने गर्दछ।सामान्यतया, कम गहिराइमा जाने भूकम्पले बढी गहिराइमा जाने भूकम्पको तुलनामा धेरै क्षति पुर्‍याउने सम्भावना हुन्छ। किनभने यस्ता भूकम्पका तरङ्गहरू पृथ्वीको सतहसम्म आइपुग्न छोटो दूरी मात्र पार गर्नुपर्ने हुनाले प्रभावित क्षेत्रमा जमिनको कम्पनलाई अझ बढी तीव्र बनाउँछन्। यद्यपि, वास्तविक क्षति कति भयो भन्ने कुरा स्थानीय भौगर्भिक अवस्था र वरपरका भौतिक संरचनाहरूको निर्माण शैलीमा पनि निर्भर रहन्छ।भौगोलिक रूपमा हेर्दा, कोरल सागर दक्षिणपश्चिमी प्रशान्त महासागरमा अवस्थित एक क्षेत्र हो, जुन अष्ट्रेलियाको उत्तर–पूर्व तट क्षेत्रमा पर्दछ। विशेष गरी प्रशान्त महासागर वरपरको यो विस्तृत क्षेत्र ‘प्यासिफिक रिङ अफ फायर’ अर्थात् प्रशान्त अग्नि घेराको अन्त्यन्तै संवेदनशील क्षेत्रमा पर्ने भएकाले भूकम्पका दृष्टिले सधैँ उच्च जोखिममा रहँदै आएको छ।

​गान्ताेक: मुख्यमन्त्री प्रेमसिंह तामाङ (गोले) ले महामहिम तिङ्क्ये गोञ्ज्याङ रिन्पोछेसँग भेट गरी सिक्किमवासीको चिरशान्ति, सुख र समृद्धिका लागि पावन आशीर्वाद ग्रहण गर्नुभएको छ। मुख्यमन्त्री गोलेले सिक्किमवासीको अशेष जनकल्याण र उत्तरोत्तर प्रगतिको सङ्कल्प बोकेर रिन्पोछेको दर्शन गर्नुभएको हो। भेटघाटका क्रममा मुख्यमन्त्री गोलेले रिन्पोछेको सामीप्य पाउँदा आफूले अत्यन्तै धन्यता र विनम्रताको अलौकिक अनुभूति गरेको व्यक्त गर्नुभयो।​मुख्यमन्त्री गोलेले महामहिम रिन्पोछेको ओजस्वी र करुणामय उपस्थिति स्वयंमा ठूलो आध्यात्मिक सामर्थ्य र प्रेरणाको स्रोत भएको बताउनुभयो। उहाँले रिन्पोछेको पावन सानिध्यले दया, करुणा, प्रज्ञा, नम्रता र आपसी सद्भावजस्ता सार्वकालिक मूल्य-मान्यताहरूको सदैव स्मरण गराउने धारणा राख्नुभयो। रिन्पोछेको दिव्य आशीर्वाद र मार्गदर्शनले सम्पूर्ण सिक्किमवासीलाई निरन्तर सही मार्गमा अघि बढ्ने प्रेरणा दिइरहने विश्वास मुख्यमन्त्रीले व्यक्त गर्नुभएको छ। उहाँले रिन्पोछेको असीम अनुकम्पाले राज्यका हरेक नागरिकको हृदयमा शान्ति छाओस् र प्रिय भूमि सिक्किममा सुख, समृद्धि तथा अखण्ड सद्भाव कायम भइरहोस् भन्ने हार्दिक कामना समेत गर्नुभएको छ।

युवाको प्रतिभा र भविष्य निर्माणतर्फ सशक्त कदम शिलांग: दक्षिण पश्चिम गारो हिल्स जिल्लाको अनाङपारा खेलमैदानमा ₹८.५७ करोडको लागतमा निर्माण हुने कृत्रिम सतहयुक्त फुटबल मैदानको शिलान्यास हुनु खेलकुद पूर्वाधार विकासका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो। यसले स्थानीय खेलकुदको विकास, युवा प्रतिभाको पहिचान तथा खेलाडीहरूको क्षमता अभिवृद्धिमा नयाँ सम्भावनाका ढोका खोल्नेछ।जिल्लामा कुल ₹६०.०५ करोड लागतका पाँचवटा खेलकुदसम्बन्धी परियोजना सम्पन्न भइसकेका वा निर्माणाधीन अवस्थामा रहेका छन्। यी परियोजनाहरू खेलकुद पूर्वाधार विस्तार गर्ने योजनामात्र नभई युवाको प्रतिभालाई उचित अवसर प्रदान गर्ने, अनुशासन र सकारात्मक सोचको विकास गर्ने तथा उनीहरूलाई प्रतिस्पर्धात्मक खेलकुदमा सहभागी गराउने दीर्घकालीन प्रयास पनि हुन्। यस पहलको मूल उद्देश्य खेलमैदान निर्माण गर्नुमा मात्र सीमित छैन; युवाको ऊर्जा, उत्साह र प्रतिभालाई सकारात्मक दिशामा परिचालन गर्दै उनीहरूलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्न सक्षम बनाउनु पनि हो। व्यवस्थित खेलमैदान, आधुनिक सुविधा र नियमित अभ्यासको अवसर उपलब्ध हुँदा स्थानीय खेलाडीहरूले आफ्नो प्रतिभा निखार्न, व्यावसायिक फुटबलतर्फ अघि बढ्न र जिल्लाको पहिचान स्थापित गर्न सक्नेछन्।मुख्यमन्त्री कनराड के. सङ्गमाको नेतृत्वमा अघि बढाइएको खेलकुद पूर्वाधार विकासको यो प्रयासलाई युवाकेन्द्रित विकासको महत्त्वपूर्ण पक्षका रूपमा लिन सकिन्छ। खेलकुदले शारीरिक स्वास्थ्य र मानसिक सुदृढता बढाउनुका साथै अनुशासन, सहकार्य, नेतृत्व क्षमता र सामाजिक एकताको भावना पनि विकास गर्छ।आजको आवश्यकता केवल भौतिक संरचना निर्माण गर्नु होइन, ती संरचनालाई युवाको भविष्य निर्माण गर्ने प्रभावकारी माध्यमका रूपमा विकास गर्नु हो। त्यसका लागि नियमित प्रशिक्षण, योग्य प्रशिक्षक, प्रतिभाशाली खेलाडीलाई प्रोत्साहन र स्थानीयदेखि राष्ट्रिय स्तरसम्म प्रतिस्पर्धा गर्ने अवसर सुनिश्चित गर्न आवश्यक छ।समग्रमा, अनाङपारा खेलमैदानमा निर्माण हुन लागेको कृत्रिम फुटबल मैदान खेलकुद विकासको एउटा परियोजनामात्र नभई युवाको सपना, सम्भावना र उज्ज्वल भविष्यसँग जोडिएको पहल हो। यस्ता योजनाको प्रभावकारी कार्यान्वयन र दीर्घकालीन व्यवस्थापनले स्थानीय प्रतिभालाई उचित मञ्च प्रदान गर्नुका साथै खेलकुदमार्फत स्वस्थ, अनुशासित र आत्मविश्वासी समाज निर्माण गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउनेछ।