नयाँ दिल्ली: ​८ नोभेम्बर विश्व इतिहासमा विज्ञान, राजनीति, युद्ध, प्राकृतिक विपत्ति, लोकतान्त्रिक आन्दोलन, खेलकुद र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका दृष्टिले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण दिन हो। यस दिन विभिन्न देशमा भएका ऐतिहासिक घटनाले विश्व राजनीतिदेखि विज्ञान र सामाजिक परिवर्तनसम्म गहिरो प्रभाव पारेका छन्।​सन् २०२५ सम्मका उपलब्ध ऐतिहासिक अभिलेख तथा स्रोतहरूका आधारमा यस दिनका प्रमुख घटना, जन्म र निधनका विवरणहरूलाई वर्षअनुसार पुरानोदेखि नयाँ क्रममा व्यवस्थित रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ~​सन् १७९३: फ्रान्सको राजधानी पेरिसस्थित प्रसिद्ध लुभ्र सङ्ग्रहालय सर्वसाधारणका लागि पहिलोपटक खुला गरियो। यसअघि यो फ्रान्सेली राजपरिवारको दरबारका रूपमा प्रयोग हुँदै आएको थियो।​सन् १९४२: दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा बेलायती तथा अमेरिकी नेतृत्वको मित्रराष्ट्र सेनाले उत्तर अफ्रिकामा ‘अपरेसन टर्च’ नामक सैन्य अभियान सुरु गर्‍यो। यस अभियानले उत्तर अफ्रिकामा जर्मन तथा इटालियन सेनाविरुद्धको युद्धलाई निर्णायक मोडमा पुर्‍यायो।​सन् १९५६: हंगेरीमा सोभियत सेनाको हस्तक्षेप र सैन्य कारबाहीपछि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा तनाव बढिरहेको बेला संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा सोभियत सेना फिर्ता हुनुपर्ने मागसम्बन्धी कूटनीतिक दबाब जारी रह्यो।​सन् १९५७: बेलायतले प्रशान्त महासागरस्थित क्रिसमस द्वीप (हालको किरिबाटीको किरितिमाती) क्षेत्रमा ‘अपरेसन ग्र्यापल एक्स’ अन्तर्गत शक्तिशाली हाइड्रोजन बम परीक्षण गर्‍यो। यो बेलायतको पहिलो सफल हाइड्रोजन बम परीक्षण थियो।​सन् १९६०: जोन एफ. केनेडीले अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा रिपब्लिकन उम्मेदवार रिचर्ड निक्सनलाई पराजित गरे। उनी अमेरिकाका ३५औँ राष्ट्रपति निर्वाचित भए।​सन् १९७१: थाइल्यान्डका तत्कालीन प्रधानमन्त्री थानोम कित्तिकाचोर्नले आफ्नै सरकारविरुद्ध सैनिक विद्रोह गरी संसद् विघटन गरे र देशमा सैन्य शासन स्थापना गरे।​सन् १९७२: अमेरिकामा सशुल्क टेलिभिजन प्रसारण सेवा एचबीओ सञ्चालनमा आयो। यसले अमेरिकी टेलिभिजन प्रसारण इतिहासमा नयाँ अध्यायको सुरुवात गर्‍यो।​सन् १९८८: चीनको युनान प्रान्तमा आएको शक्तिशाली भूकम्पबाट ९०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको विवरण सार्वजनिक भयो। भूकम्पका कारण ठूलो जनधनको क्षति भएको थियो (यद्यपि यो भूकम्प नोभेम्बर ६ मा गएको थियो)।​सन् १९९२: जर्मनीको राजधानी बर्लिनमा विदेशी नागरिकमाथिको घृणा, जातीय विभेद र नस्लवादविरुद्ध विशाल प्रदर्शन भयो। जर्मन इतिहासमा महत्त्वपूर्ण मानिएको उक्त प्रदर्शनमा करिब तीन लाख ५० हजार मानिस सहभागी भएका थिए।​सन् १९९८: बङ्गलादेशका संस्थापक नेता तथा प्रथम प्रधानमन्त्री शेख मुजिबुर रहमानको सन् १९७५ मा भएको हत्यासम्बन्धी मुद्दामा अदालतले १५ जना अभियुक्तलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनायो।​सन् १९९९: भारतीय क्रिकेटर सचिन तेन्दुलकर र राहुल द्रविडले न्युजिल्यान्डविरुद्धको एकदिवसीय क्रिकेट खेलमा दोस्रो विकेटका लागि ३३१ रनको साझेदारी गरे। त्यसबेला यो एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको सबैभन्दा ठूलो साझेदारीको विश्व कीर्तिमान थियो। भारतले उक्त खेलमा ३७६ रन बनाएको थियो।​सन् २०००: अमेरिकाको राष्ट्रपतीय निर्वाचनसँगै भएको सिनेट निर्वाचनमा पूर्वराष्ट्रपति बिल क्लिन्टनकी पत्नी हिलारी रोडम क्लिन्टन न्युयोर्कबाट सिनेटर निर्वाचित भइन्। उनी अमेरिकाको सिनेटमा निर्वाचित हुने पहिलो पूर्वप्रथम महिला बनिन्।​सन् २००२: संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सुरक्षा परिषद्ले इराकलाई सामूहिक विनाशका हतियारसम्बन्धी आफ्नो दायित्व पूरा गर्न निर्देशन दिने प्रस्ताव नम्बर १४४१ सर्वसम्मतिले पारित गर्‍यो।​सन् २०१६: भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले राति राष्ट्रका नाममा सम्बोधन गर्दै पाँच सय र एक हजार भारतीय रुपैयाँका पुराना नोटलाई प्रचलनबाट हटाउने (नोटाबन्दी) घोषणा गरे। कालो धन, नक्कली नोट र भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले गरिएको यो निर्णयलाई भारतको इतिहासमा ठूलो आर्थिक नीतिगत परिवर्तनका रूपमा लिइन्छ।​सन् २०१६: अमेरिकाको राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीका उम्मेदवार डोनाल्ड ट्रम्प निर्वाचित भए। उनले डेमोक्रेटिक पार्टीकी उम्मेदवार हिलारी क्लिन्टनलाई पराजित गर्दै अमेरिकाको ४५औँ राष्ट्रपति बन्ने अवसर प्राप्त गरे।​सन् २०१७: संयुक्त अरब इमिरेट्सको अबुधाबीमा फ्रान्सेली सहयोगमा निर्माण गरिएको लुभ्र अबुधाबी सङ्ग्रहालयको औपचारिक उद्घाटन गरियो। यसले अन्तर्राष्ट्रिय कला तथा सांस्कृतिक सम्पदाको क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण स्थान बनायो।​सन् २०२०: म्यानमारमा आमनिर्वाचन सम्पन्न भयो। आङ सान सुकी नेतृत्वको नेसनल लिग फर डेमोक्रेसीले पुनः बहुमत प्राप्त गर्‍यो (तर सन् २०२१ मा सेनाले सत्ता कब्जा गरेपछि त्यहाँ राजनीतिक सङ्कट गहिरियो)।​सन् २०२०: नागोर्नो–काराबाख युद्धका क्रममा अजरबैजानको सेनाले रणनीतिक महत्त्वको शुशा सहरमाथि नियन्त्रण कायम गर्‍यो। यस घटनाले अजरबैजान र आर्मेनियाबीचको युद्धमा निर्णायक प्रभाव पारेको थियो।​सन् २०२१: बेलायतको ग्लास्गोमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी २६औँ सम्मेलन (कोप–२६) जारी रह्यो। नोभेम्बर ८ सम्मेलनको आठौँ दिन थियो, जहाँ जलवायु सङ्कट र जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाउने विषयमा गहन छलफल भयो।​सन् २०२२: अमेरिकामा मध्यावधि संसदीय निर्वाचन सम्पन्न भयो। राष्ट्रपति जो बाइडेनको कार्यकालको राजनीतिक मूल्याङ्कनका रूपमा समेत यस निर्वाचनलाई निकै महत्त्वपूर्ण मानिएको थियो।​सन् २०२३: इजरायल–हमास युद्धका क्रममा गाजाको उत्तरी क्षेत्रबाट दक्षिणतर्फ सर्वसाधारणको ठूलो सङ्ख्यामा पलायन भयो। इजरायली सेनाले उपलब्ध गराएको सुरक्षित मार्गबाट एकै दिन करिब ५० हजार मानिस दक्षिणतर्फ गएको संयुक्त राष्ट्रसङ्घले जनायो। सोही दिन गाजास्थित अल–कुद्स अस्पतालले इन्धन अभावका कारण स्वास्थ्य सेवाहरू बन्द गर्नुपर्‍यो।​सन् २०२४: अमेरिकाको न्याय विभागले राष्ट्रपति निर्वाचित डोनाल्ड ट्रम्पको हत्या गर्ने षड्यन्त्रमा संलग्न रहेको आरोपमा इरानी नागरिकविरुद्ध अभियोग सार्वजनिक गर्‍यो। साथै, भारतको झारखण्ड र महाराष्ट्र राज्यमा विधानसभा निर्वाचनको प्रचारप्रसार तीव्र बन्यो। सोही दिन भारत र दक्षिण अफ्रिकाबीचको पहिलो टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलमा भारतीय ब्याट्सम्यान सञ्जु सामसनले ५० बलमा १०७ रन बनाउँदै शानदार शतक प्रहार गरे।​सन् २०२५: कजाकिस्तानले अब्राहम सम्झौतामा सहभागी हुने निर्णय सार्वजनिक गर्‍यो। ब्राजिलको दक्षिणी क्षेत्रमा आएको शक्तिशाली बवण्डरबाट छ जनाको मृत्यु र चार सयभन्दा बढी घाइते भए। युक्रेनको पूर्वी सहर निप्रोमा रुसी आक्रमण हुँदा दुई बालबालिकासहित तीन जनाको मृत्यु भयो।​८ नोभेम्बरमा जन्मिएकाप्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू~​सन् १९२० – सितारा देवी: उनी भारतकी प्रसिद्ध कथक नृत्याङ्गना तथा अभिनेत्री थिइन्। उनलाई ‘नृत्य सम्राज्ञी’ समेत भनिन्थ्यो।​सन् १९२२ – क्रिस्टियन बर्नार्ड: उनी विश्वमै पहिलोपटक सफल मानव मुटु प्रत्यारोपण गर्ने दक्षिण अफ्रिकी चिकित्सकका रूपमा विश्वप्रसिद्ध छन्।​सन् १९२७ – लालकृष्ण आडवाणी: उनी भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का संस्थापक एवम् वरिष्ठ नेता तथा भारतका पूर्वउपप्रधानमन्त्री हुन्।​सन् १९४९ – बोनी रेइट: उनी अमेरिकी ब्लुज, रक र कन्ट्री सङ्गीतका चर्चित तथा प्रतिष्ठित कलाकार हुन्।​सन् १९५४ – काजुओ इशिगुरो: उनी प्रसिद्ध बेलायती लेखक हुन्, जसले साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार (सन् २०१७) प्राप्त गरेका थिए।​सन् १९६६ – गोर्डन राम्जे: उनी विश्वप्रसिद्ध सेफ, रेस्टुरेन्ट व्यवसायी तथा लोकप्रिय टेलिभिजन व्यक्तित्व हुन्।​८ नोभेम्बरमा निधन भएका प्रमुख व्यक्तित्वहरू~​सन् १९७७ – बोमिरेड्डी नरसिम्हा रेड्डी (बी.एन. रेड्डी): उनी दक्षिण भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक युगपुरुष तथा प्रसिद्ध निर्देशक थिए।​सन् १९८६ – भ्याचेस्लाभ मोलोटोभ: उनी सोभियत सङ्घका अत्यन्त प्रभावशाली राजनीतिज्ञ, कूटनीतिज्ञ तथा विदेशमन्त्री थिए।​सन् २०१४ – सितारा देवी: भारतीय शास्त्रीय नृत्य (कथक) लाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उचाइमा पुर्‍याउने प्रख्यात नृत्याङ्गना सितारा देवीको यही दिन निधन भयो।

खरसाङ: पद्मश्री डा एकलव्य शर्माको विषयमा लिखित तथा खरसाङकी स्रष्टा डा आशा मुखिया लामाद्वारा सम्पादित ‘गार्जियन अफ् द हिमालयस – द लाइफ एण्ड लिगेसी अफ् पद्मश्री डा एकलव्य शर्मा’ नामक पुस्तकको लोकार्पण खरसाङ बजारदेखि पर गिध्द पहाडस्थित एक होटलमा सम्पन्न भएको छ। उक्त पुस्तकको लोकार्पण कार्यक्रममा मुख्य अतिथिको रुपमा सिक्किम सरकारका प्रशासनिक सुधार आयोगका चेयरम्यान डा शंकरदेव ढकाल उपस्थित रहेका थिए। विशिष्ट अतिथिको रुपमा पद्मश्री डा एकलव्य शर्मा, भारत सरकारका पूर्व आयुक्त मिलन रुचाल,पर्यटन क्षेत्रका गाँधी राज बसु, वरिष्ठ साहित्यकार छिमी ओङमु लामा, हिमाली स्कुलकी प्राचार्य ओमु भोटिया लगायत वरिष्ठ साहित्यकारहरु जीबी बल, डीएस दर्नाल, खरसाङ महाविद्यालयका प्राचार्य डा समीर बल साथै सिक्किम , दार्जिलिङ, कालेबुङ, मिरिक, सिलगढी, खरसाङ क्षेत्रका विशिष्ट व्यक्तित्वहरू उपस्थित रहेका थिए। डा अम्बिका लामा र दिपाञ्जली मुखियाले संयुक्त रुपमा सञ्चालन गरिएको उक्त लोकार्पण कार्यक्रमको शुरुमा प्रमुख अतिथि र विशिष्ट अतिथिहरुका बाहुलीबाट दीप प्रज्वलन गरिएको थियो। यसै कार्यक्रममा गोर्खा जातिका गौरव पद्मश्री डा एकलव्य शर्माको विषयमा डा आशा मुखिया लामाद्वारा सम्पादित एंव प्रकाशक पारस लामाको पक्षमा ज्ञानकुञ्ज बुक्स खरसाङद्वारा प्रकाशित ‘गार्जियन अफ् द हिमालयस – द लाइफ एण्ड लिगेसी अफ् पद्मश्री डा एकलव्य शर्मा’ नामक पुस्तकको लोकार्पण गरिएको छ। उक्त पुस्तकको लोकार्पण प्रमुख अतिथि डा शंकरदेव ढकाल, पद्मश्री डा एकलव्य शर्मा र सम्पादक डा आशा मुखिया लामा आदिको बाहुलीबाट सम्पन्न गरिएको छ‌। यस अवसरमा उक्त पुस्तकको लोकार्पण भएको घोषणा प्रमुख अतिथि डा शंकरदेव ढकालले गरेका थिए। यसै कार्यक्रममा डा आशा मुखिया लामा र परिवारको तर्फबाट पद्मश्री डा एकलव्य शर्मालाई सम्मान जनाइएको छ। यसको साथै डा एकलव्य शर्माको तर्फबाट सम्पादक डा आशा मुखिया लामा र प्रकाशक पारस लामालाई सम्मान जनाएका थिए। कार्यक्रममा पुस्तक सम्पादन र पद्मश्री डा एकलव्य शर्माको विषयमा जानकारी गराउँदै पुस्तकमा डा एकलव्य शर्मा विषयमा क्षेत्रीय, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय तहका सबै लेखकहरुलाई धन्यवाद ज्ञापन गरेका छन्। उनले आफ्नो सम्बोधनमा भनिन् -‘यो पुस्तक डा एकलव्य शर्माले पद्मश्री पाउन अघि नै शुरु गरिएको थियो। डा एकलव्य शर्माले पर्यावरण साथै अन्य विषयमा शोध गरेर हाम्रो क्षेत्रको भाषा, साहित्य, संस्कार संस्कृति र विज्ञानलाई विश्वमा चिनाउने काम गर्नु भएको छ। यो पुस्तक निकाल्ने वर्षौं अघिको आकांक्षा हो। यस्तो बहुमूल्य पुस्तक सम्पादन गरेर प्रकाशित गर्ने अवसरको लागि डा एकलव्य शर्माप्रति आभार प्रकट गर्दछु।’ कार्यक्रममा पद्मश्री डा एकलव्य शर्माले आफ्नो सम्बोधनमा भने, म मेरा पुर्खाहरुको लिगेसीले यहाँ छु। मलाई आफ्नो क्षेत्रको लागि सदैव काम गरिरहनु मन लाग्छ। मेरो क्षेत्रको लागि काम गर्नु म सदैव तत्पर छु। पढेर मात्र होइन तर व्यवहारिक ज्ञान पनि मुख्य हुन्छ। मैले पाएको शिक्षालाई सदैव अरुलाई दिन चाहान्छु।’डा शर्माले फादर, आब्राहाम, आफ्नो पीएचडीका गुरु लगायत परिवारका सबैलाई सम्झेका थिए। उनले आफ्नो सम्बोधनमा आफुले सानो उमेरदेखि गर्दै आएका राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा गर्दै आएका विभिन्न कामहरुलाई सम्झेका थिए भने आफ्नो कामहरु विषयमा बताएका छन्‌। पद्मश्री डा एकलव्य शर्माले भने, ‘आफ्नो पीएचडीले आफ्नो क्षेत्रलाई विश्वमा चिनाउन सके। राम्रो काम गर्दै जाँदा हरेक कुरामा पहिलो भईदोरहेछ। कुनै राम्रो काम गरेको छ भने आफ्नो ज्ञान नै आफ्नो स्टाटस हो।’ उनले आफु ईण्डियन नेशनल साइन्स अकाडेमीमा फेलो पाउने तीनजना गोर्खाहरुमा एकजना रहेको जानकारी गराएका छन्। डा शर्माले आफ्नो मान्छेलाई सदैव सहयोग गर्नुपर्छ भन्दै सकेसम्म काम गर्दै जाने पनि बताए। उनले हालमा देश विदेशमा विभिन्न प्रोजेक्टहरुमा काम गरिरहेको र हालमा आफ्नै क्षेत्र दार्जिलिङ, कालेबुङ, खरसाङ, मिरिक लगायत उत्तर बंगाल क्षेत्रका लागि पनि विशेष प्रोजेक्टमा काम गरिरहेको बताए। उनले यसको साथै हिमालय क्षेत्र अन्तर्गत विभिन्न राज्यहरुमा काम चलिरहेको पनि बताएका छन्। कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिको रुपमा उपस्थित सिक्किम सरकारको प्रशासनिक सुधार आयोगका चेयरम्यान डा शंकरदेव ढकालले डा एकलव्य शर्माको प्रेरणाले धेरैले आफ्नो क्षेत्रको विभिन्न विषयमा पीएचडी गरेको र उनको पुस्तकहरु राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रसिद्ध रहेको बताएका छन्‌। उनले डा एकलव्य शर्माले सिक्किमका लागि पनि धेरै कामहरु गरेको जानकारी गराएका छन्। डा ढकालले डा शर्माले विज्ञानलाई अघि राखेर विभिन्न देशहरुमा गएर महत्वपूर्ण कामहरु गरेको जानकारी गराएका छन्। उनले पद्मश्री डा एकलव्य शर्माको विषयमा पुस्तक सम्पादन गरेर प्रकाशित गरेर डा आशा मुखिया लामाले महत्वपूर्ण कार्य गरेकी बताएका छन्‌। कार्यक्रममा धन्यवाद ज्ञापन दिपाञ्जली मुखियाले राखेकी थिइन्। कार्यक्रमपछि पद्मश्री डा एकलव्य शर्मा र पुस्तककी सम्पादक डा आशा मुखिया लामा दुवैले सबैको पुस्तकमा हस्ताक्षरसहित आभार प्रकट गरेका थिए।

म्यानमारदेखि नेपाल सीमासम्म फैलिँदै तस्करीको त्रिकोण, बालबालिकादेखि महिलासम्म अपराधीको जालमा देवेन्द्र के ढुङगाना भारतको पश्चिम बंगालस्थित मालदा जिल्ला कुनै समय रसिला र गुलिया आँपका लागि विश्वभर परिचित थियो। पछि नक्कली भारतीय नोटको कारोबारका कारण यसले सुरक्षा निकायको ध्यान खिच्यो। तर पछिल्लो समय मालदाको परिचयसँग जोडिएको अर्को गम्भीर र भयावह विषय हो—औद्योगिक स्वरूपमा विस्तार भइरहेको लागुऔषध उत्पादन, प्रशोधन र तस्करीको सञ्जाल। गाउँजस्तो देखिने कुमारपुरका गल्लीभित्र करोडौँ रुपैयाँको अवैध लागुऔषध कारोबार सञ्चालन हुनु र त्यसमा अन्तरराज्यीय गिरोहको संलग्नता देखिनुले भारतीय सुरक्षा निकायलाई समेत गम्भीर चुनौती दिएको छ। यसको प्रभाव पश्चिम बंगालमा मात्र सीमित रहने सम्भावना छैन। पूर्वोत्तर भारत हुँदै बिहार र झारखण्डसम्म फैलिएको लागुऔषध तस्करीको मार्गले नेपालको पूर्वी सीमावर्ती क्षेत्रसम्म सुरक्षा चासो बढाएको छ।मालदामा पछिल्लो समय भएका दुईवटा ठूला प्रहरी कारबाहीले यो समस्याको गहिराइ उजागर गरेका छन्। सन् २०२६को फेब्रुअरीमा इङ्लिस बजार क्षेत्रअन्तर्गत कुमारपुरमा प्रहरीले छापा मारेर करिब सत्र करोड भारतीय रुपैयाँ मूल्य बराबरको ब्राउन सुगर बरामद गरेको थियो। उक्त कारबाहीमा सोह्र किलो नौ सय अन्ठानब्बे ग्राम ब्राउन सुगर, आठ लाख अठहत्तर हजार पाँच सय रुपैयाँ नगद तथा लागुऔषध उत्पादनमा प्रयोग हुने विभिन्न रासायनिक पदार्थ र उपकरण बरामद भएका थिए। तीन महिलासहित पाँच जना पक्राउ परेका थिए। प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानले कुमारपुरस्थित एउटा ग्यारेजलाई लागुऔषध उत्पादन तथा भण्डारण केन्द्रका रूपमा प्रयोग गरिएको आशंका गरेको थियो। बिहारका पूर्णिया र समस्तीपुरबाट समेत कारोबारी त्यहाँ लागुऔषध खरिद गर्न पुगेको प्रहरीको भनाइ थियो। यस घटनाले मालदा केवल लागुऔषध ओसारपसार गर्ने मार्ग मात्र नभई उत्पादन र आपूर्तिको केन्द्रका रूपमा समेत विकास भइरहेको संकेत गरेको थियो।त्यसपछि अक्टोबर ३१, २०२६को राति मालदाकै कालियाचक क्षेत्रमा पर्ने मधुघाट नजिक राष्ट्रिय राजमार्ग- १२मा पश्चिम बंगाल प्रहरीको विशेष कार्यदलले अर्को महत्त्वपूर्ण कारबाही गर्‍यो। शंकास्पद सवारीसाधन रोकेर गरिएको खानतलासीमा दुई किलो छ सय अठासी ग्राम प्रतिबन्धित मोर्फिन बरामद भयो। घटनामा अन्तरराज्यीय लागुऔषध सञ्जालसँग सम्बन्धित रहेको आरोपमा चार जना पक्राउ परे। भारतीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार बरामद पदार्थको अवैध बजार मूल्य करिब तीन करोड रुपैयाँ अनुमान गरिएको छ।यी दुई घटनालाई अलग-अलग बरामदगीका रूपमा मात्र बुझ्नु पर्याप्त हुँदैन। एउटै जिल्लामा उत्पादन केन्द्र फेला पर्नु, अर्को स्थानमा ठूलो परिमाणमा प्रतिबन्धित पदार्थसहित अन्तरराज्यीय गिरोहका सदस्य पक्राउ पर्नु र विभिन्न भारतीय राज्यका व्यक्तिहरूको संलग्नता देखिनुले उत्पादन, भण्डारण, वितरण र बजार व्यवस्थापनबीच सम्भावित सम्बन्ध रहेको प्रश्न उठाएको छ। यद्यपि दुवै घटनाबीच प्रत्यक्ष संगठनात्मक सम्बन्ध स्थापित भइसकेको सार्वजनिक प्रमाण उपलब्ध छैन। त्यसैले अनुसन्धानको मुख्य विषय अब पक्राउ परेका व्यक्तिहरू मात्र नभई उनीहरूलाई कच्चा पदार्थ उपलब्ध गराउने, उत्पादनमा संलग्न हुने, आर्थिक कारोबार व्यवस्थापन गर्ने र अन्तिम बजारसम्म पुर्‍याउने सम्पूर्ण सञ्जाल हुनुपर्छ।मालदा जिल्ला प्रहरी प्रमुखले सञ्चारमाध्यमसँग कुरा गर्दै मणिपुर, बिहार, झारखण्डलगायत विभिन्न राज्यबाट आरोपितहरू पक्राउ गरिएको र स्थानीय स्तरमै लागुऔषध बिक्री वितरण भइरहेको बताएका समाचार सार्वजनिक भएका छन्। प्रहरीको अनुसन्धानले पूर्वोत्तर भारतका असम, मणिपुर, मेघालय, मिजोरम र नागाल्यान्डबाट कच्चा पदार्थ मालदासम्म आइपुग्ने र त्यसबाट विभिन्न प्रकारका लागुऔषध तयार गरी पूर्वी भारतका बजारमा पुर्‍याइने गरेको आशंकालाई समेत अगाडि ल्याएको छ। यसले भारतको पूर्वोत्तर क्षेत्र, बंगाल र बिहारबीचको आपूर्ति सञ्जालमाथि थप अनुसन्धान आवश्यक बनाएको छ।भारतको पूर्वोत्तर क्षेत्र लामो समयदेखि म्यानमारसँग जोडिएको अन्तर्राष्ट्रिय लागुऔषध तस्करीको जोखिममा रहेको क्षेत्र हो। म्यानमार, लाओस र थाइल्यान्ड आसपासको गोल्डेन ट्रायङ्गल क्षेत्रबाट उत्पादन हुने हेरोइन तथा कृत्रिम लागुऔषध भारत प्रवेश गर्ने गरेको भारतीय सुरक्षा निकायका प्रतिवेदनहरूले देखाएका छन्। मणिपुर र मिजोरमका सीमावर्ती क्षेत्र हुँदै लागुऔषध भारत प्रवेश गर्ने र असमलगायतका राज्य हुँदै अन्य बजारसम्म पुग्ने गरेको तथ्य सरकारी निकायहरूले सार्वजनिक गरेका छन्।भारतको राजस्व गुप्तचर निर्देशनालयले जनवरी २०२५मा सार्वजनिक गरेको कारबाही विवरणअनुसार म्यानमारसँग जोडिएको मिजोरम सीमाबाट भारत भित्र्याइएको छब्बीस किलो मेथाम्फेटामिन असमको कछार जिल्लाबाट बरामद गरिएको थियो। उक्त पदार्थको अन्तर्राष्ट्रिय अवैध बजार मूल्य करिब छब्बीस करोड भारतीय रुपैयाँ अनुमान गरिएको थियो। त्यसैगरी जुन २०२५मा मणिपुरको चुराचान्दपुर क्षेत्रमा गरिएको संयुक्त कारबाहीमा करिब सात किलो सात सय पचपन्न ग्राम हेरोइन र छ किलो सात सय छत्तीस ग्राम अफिम बरामद गरिएको थियो। यी घटनाले पूर्वोत्तर भारतको लागुऔषध समस्या स्थानीय अपराधमा सीमित नभई अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति सञ्जालसँग जोडिएको देखाउँछन्।यही पृष्ठभूमिमा मालदाको महत्त्व अझ बढेर आउँछ। पूर्वोत्तर भारतबाट पश्चिम बंगालतर्फ जाने यातायात र व्यापारिक मार्गहरू लागुऔषध तस्करीका लागि दुरुपयोग हुन सक्ने जोखिम छ। मालदा बिहार र बंगलादेशको सीमावर्ती भूगोलसँग जोडिएको जिल्ला भएकाले यसको भौगोलिक अवस्थिति पनि सुरक्षा दृष्टिले संवेदनशील छ। यहाँ उत्पादन, प्रशोधन वा भण्डारण भएको पदार्थ अन्य राज्यका बजारसम्म पुग्न सक्ने सम्भावना छ। तर कुन पदार्थ कुन मार्गबाट कुन देश वा जिल्लामा पुर्‍याइएको छ भन्ने कुरा पक्राउ परेका व्यक्तिको बयान, आर्थिक अभिलेख, सञ्चार सम्पर्क र बरामद सामग्रीको वैज्ञानिक परीक्षणबाट पुष्टि हुनुपर्छ।यस घटनाको अर्को चिन्ताजनक पक्ष तस्करीमा बालबालिका र महिलाको प्रयोग भएको आरोप हो। मालदा प्रहरी स्रोतलाई उद्धृत गर्दै प्रकाशित समाचारहरूमा बाह्रदेखि चौध वर्षसम्मका नाबालिगलाई लागुऔषध ओसारपसार तथा स्थानीय बिक्री वितरणमा प्रयोग गर्ने गरिएको उल्लेख छ। केही महिलालाई समेत तस्करीको काममा लगाइएको र नवजात शिशु भएका महिलालाई शिशु आहार वा बालबालिकासँग सम्बन्धित सामग्रीको आवरणमा लागुऔषध ओसार्न प्रयोग गरिएको आरोप सार्वजनिक भएको छ। गिरोहबाट उद्धार गरिएका एक नाबालिगले आफूहरूलाई पैसाको सट्टा लागुऔषध नै दिने गरिएको बताएको समाचारमा उल्लेख छ।यदि यी आरोप अनुसन्धानबाट पुष्टि भए भने यो सामान्य तस्करीको घटना मात्र रहने छैन। अपराधीहरूले बालबालिकाको गरिबी, अशिक्षा, पारिवारिक असुरक्षा र लागुऔषधको लतलाई आफ्नो कारोबारको औजार बनाइरहेको गम्भीर सामाजिक अपराधका रूपमा स्थापित हुनेछ। बालबालिकालाई पहिले सानो परिमाणमा ओसारपसारमा प्रयोग गर्ने, त्यसपछि लतमा पार्ने र अन्ततः उनीहरूलाई नै स्थानीय बिक्री वितरणको माध्यम बनाउने प्रवृत्ति समाजका लागि दीर्घकालीन खतरा हो। यसले विद्यालय, परिवार र स्थानीय समुदायको सामाजिक संरचनासमेत कमजोर बनाउँछ।मालदाको घटनाले नेपालका लागि पनि केही गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। विशेष गरी कोशी प्रदेशका झापा, मोरङ र सुनसरीलगायतका भारतीय सीमावर्ती जिल्लाहरूमा लागुऔषध ओसारपसार, बिक्री वितरण र युवापुस्तामा बढ्दो दुर्व्यसनविरुद्ध सुरक्षा सतर्कता बढाउनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ। भारतको पूर्वोत्तर क्षेत्र र नेपालको पूर्वी भूभागबीच व्यापार, आवागमन, पारिवारिक सम्बन्ध र यातायातको पुरानो सम्पर्क छ। त्यसैले भारतका विभिन्न राज्यमा सक्रिय लागुऔषध सञ्जालले सीमावर्ती बजारलाई सम्भावित उपभोक्ता क्षेत्र वा पारवहन क्षेत्रका रूपमा हेर्न सक्ने जोखिमलाई बेवास्ता गर्न मिल्दैन।तर मालदामा पक्राउ परेको गिरोहको सञ्जाल नेपालसम्म फैलिएको पुष्टि भइसकेको छैन। पश्चिम बंगाल प्रहरीले नेपालमा यसको कारोबार वा आपूर्ति भएको औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गरेको प्रमाण पनि हालसम्म उपलब्ध छैन। यसकारण मालदाको गिरोह र नेपालको लागुऔषध कारोबारबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेको निष्कर्ष निकाल्नु हतार हुनेछ। यद्यपि भारतीय अनुसन्धानको दायरा विस्तार हुँदा बिहार, पश्चिम बंगाल र पूर्वोत्तर भारतसँग जोडिएका सम्भावित आपूर्ति तथा वितरण सम्बन्धको परीक्षणमा नेपालतर्फका सम्पर्कसमेत महत्त्वपूर्ण अनुसन्धान विषय बन्न सक्छन्।भारतीय नार्कोटिक्स नियन्त्रण ब्युरोको सन् २०२३–२४को वार्षिक प्रतिवेदनले उत्तरपूर्वी भारतबाट पूर्वी राज्यतर्फ लागुऔषधको ओसारपसार मुख्यतः स्थलमार्गबाट हुने गरेको उल्लेख गरेको छ। सोही प्रतिवेदनले भारत–नेपाल सीमाबाट पनि उल्लेख्य परिमाणमा गाँजाको तस्करी हुने गरेको तथ्य औँल्याएको छ। यसले

भारत–पाकिस्तान द्वन्द्वको अन्त्य कि नयाँ भू–राजनीतिक संकट? देवेन्द्र के ढुङगाना कश्मीर भारत र पाकिस्तानबीचको भूभागसम्बन्धी विवाद होइन, यो दक्षिण एसियाको-शान्ति, सुरक्षा, लोकतन्त्र, मानवअधिकार र क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनसँग जोडिएको जटिल भू–राजनीतिक प्रश्न हो। सन् १९४७ को विभाजनपछि सुरु भएको भारत–पाकिस्तान द्वन्द्वले झन्डै आठ दशक पार गरिसक्दा पनि कश्मीरको राजनीतिक भविष्य अनिर्णीत छ। यसबीच हजारौँ मानिसले ज्यान गुमाएका छन्, लाखौँ प्रभावित भएका छन् र दुई आणविक शक्ति राष्ट्रबीचको अविश्वासले सम्पूर्ण दक्षिण एसियालाई असुरक्षित बनाएको छ। त्यसैले अब कश्मीरको प्रश्नलाई कसले भूभागमाथि अधिकार जमाउने भन्ने प्रतिस्पर्धाभन्दा त्यहाँका जनताको वास्तविक राजनीतिक स्वतन्त्रता र क्षेत्रीय शान्तिको दृष्टिकोणबाट हेरिनुपर्छ।कश्मीर विवादको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि जति संवेदनशील छ, त्यति नै विरोधाभासपूर्ण पनि छ। सन् १९४७ अक्टोबर २२ मा पाकिस्तान समर्थित कबायली लडाकुहरूको कश्मीर प्रवेश, त्यसपछि भएको हिंसा र लुटपाट तथा अक्टोबर २७ मा भारतीय सेनाको श्रीनगर आगमनले यस विवादलाई सैन्य द्वन्द्वको दिशातर्फ धकेल्यो। पाकिस्तानले अक्टोबर २७ लाई कश्मीरको कालो दिनका रूपमा स्मरण गर्छ, तर अक्टोबर २२ को घटनाबारे अपेक्षाकृत मौन रहन्छ। अर्कोतर्फ, भारतले विलयसम्बन्धी दस्तावेजलाई आफ्नो सार्वभौमिकताको आधार मान्दै आएको छ। यी दुवै पक्षका ऐतिहासिक दाबी र राजनीतिक व्याख्याभन्दा माथि उठेर कश्मीरी जनताको चाहना र अधिकारलाई केन्द्रमा राख्नु आजको आवश्यकता हो।संयुक्त राष्ट्रसंघका सन् १९४८ र १९४९ का प्रस्तावहरूले कश्मीरको भविष्य निर्धारण गर्न जनमतसंग्रहको अवधारणा अघि सारेका थिए। तर, त्यसका लागि आवश्यक पूर्वसर्त र कार्यान्वयन प्रक्रियामा भारत र पाकिस्तानबीच सहमति हुन नसक्दा जनमतसंग्रह आजसम्म हुन सकेको छैन। यसले कश्मीरलाई अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक बहसको निरन्तर विषय बनाएको छ। भारतले कश्मीरलाई आफ्नो अभिन्न अंग मान्छ भने पाकिस्तानले विवादित क्षेत्रका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आत्मनिर्णयको अधिकारको माग गर्छ। तर यी दुई अडानको बीचमा रहेको तेस्रो आवाज अर्थात् भारत र पाकिस्तान दुवैभन्दा अलग स्वतन्त्र कश्मीरको आकांक्षालाई पनि उपेक्षा गर्न मिल्दैन।सन् २०१९ मा भारतले संविधानको धारा ३७० खारेज गरी जम्मु–कश्मीरको विशेष संवैधानिक हैसियत समाप्त गरेपछि विवादले नयाँ राजनीतिक आयाम लियो। भारतले यसलाई विकास, सुशासन र सुरक्षासँग जोडेर व्याख्या गर्‍यो भने आलोचकहरूले यसलाई स्थानीय राजनीतिक स्वायत्तता र पहिचानमाथिको हस्तक्षेपका रूपमा हेरे। अर्कोतर्फ, पाकिस्तानले कश्मीरी जनताको आत्मनिर्णयको अधिकारको वकालत गरे पनि आफ्नै प्रशासनमा रहेको पाकिस्तान नियन्त्रित कश्मीरमा राजनीतिक स्वतन्त्रता, प्रतिनिधित्व र नागरिक अधिकारको प्रश्नबाट पूर्ण रूपमा मुक्त देखिँदैन। त्यसैले कश्मीरको स्वतन्त्रताको बहस भारतको नीतिको आलोचनामा मात्र सीमित नभई पाकिस्तानको व्यवहारको पनि निष्पक्ष समीक्षा गर्ने विषय बन्नुपर्छ।सन् २०२५ को पहलगाम आक्रमणपछि भारत र पाकिस्तानबीच भएको सैन्य तनाव, सीमापार आक्रमण र त्यसपछि कायम युद्धविरामले यस क्षेत्रको सुरक्षा संवेदनशीलता पुनः उजागर गर्‍यो। सन् २०२६ अक्टोबरसम्म आइपुग्दा युद्धविराम कायम रहे पनि द्विपक्षीय कूटनीतिक संवाद अवरुद्ध छ। सिन्धु जलसन्धिलाई लिएर उत्पन्न विवाद र समुद्री क्षेत्रमा भएका सैन्य तनावले कश्मीर विवाद अब सीमित भूभागको विषय नरहेको स्पष्ट पारेका छन्। आणविक हतियार सम्पन्न दुई राष्ट्रबीचको सानो सैन्य मुठभेडसमेत व्यापक युद्धमा परिणत हुन सक्ने जोखिम छ।यस परिस्थितिमा कश्मीरको आजादीलाई केवल भारतबाट अलग हुने वा पाकिस्तानसँग विलय हुने नाराका रूपमा बुझ्नु पर्याप्त हुँदैन। वास्तविक आजादी भनेको नागरिकले निर्भयतापूर्वक आफ्नो विचार राख्न पाउनु, लोकतान्त्रिक प्रतिनिधि छान्न पाउनु, आर्थिक स्रोतमा न्यायोचित अधिकार पाउनु र आफ्नो राजनीतिक भविष्य निर्धारण गर्ने प्रक्रियामा अर्थपूर्ण सहभागिता जनाउन पाउनु हो। हिंसात्मक उग्रवाद र आतंकवादले यस्तो स्वतन्त्रतालाई बलियो बनाउँदैनन्, बरु जनताको आवाजलाई कमजोर बनाउँछन्। त्यसैगरी, सुरक्षा र सार्वभौमिकताको नाममा नागरिक अधिकार कुण्ठित गर्नु पनि स्थायी समाधान हुन सक्दैन।दक्षिण एसियाको रणनीतिक भविष्यका लागि अब भारत र पाकिस्तानले प्रतिस्पर्धात्मक राष्ट्रवादभन्दा सहअस्तित्वको राजनीति रोज्नुपर्छ। कश्मीरी जनताको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्दै राजनीतिक संवाद, मानवअधिकारको संरक्षण, सीमापार आतंकवादको अन्त्य, आर्थिक सहकार्य र विश्वास निर्माणलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। संयुक्त राष्ट्रसंघको भूमिका, अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक पहल र क्षेत्रीय सहकार्यलाई पनि रचनात्मक रूपमा उपयोग गर्न सकिन्छ।अन्ततः कश्मीरको समाधान दिल्ली वा इस्लामाबादको राजनीतिक प्रतिष्ठा जोगाउने सम्झौता मात्र हुनुहुँदैन। यसको केन्द्रमा कश्मीरका जनताको इच्छा, सम्मान, सुरक्षा र भविष्य हुनुपर्छ। कश्मीरमा शान्ति कायम हुनु भनेको दुई देशबीचको तनाव घट्नु मात्र होइन, सम्पूर्ण दक्षिण एसियाको आर्थिक विकास, क्षेत्रीय स्थिरता र मानवीय सुरक्षाको ढोका खुल्नु पनि हो। कश्मीरलाई युद्धभूमिबाट शान्ति र सहअस्तित्वको साझा भूमिमा रूपान्तरण गर्न सक्नु नै भारत, पाकिस्तान र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको वास्तविक रणनीतिक सफलता हुनेछ।

वेलिंगटन: भारतले वर्षा प्रभावित चरम रोमाञ्चक दोस्रो वनडे क्रिकेट म्याचमा न्यूजील्याण्डलाई डीएलएस (डकवर्थ-लुईस-स्टर्न) पद्धतिद्वारा ४ रनले पराजित गऱ्यो। यस जीतको साथ भारतले ५ वटा म्याचको सीरीजमा २-०-को बढत हासिल गऱ्यो। म्याचमा टस हारेर पहिला ब्याटिंग गर्दै न्यूजील्याण्डको ब्याटिंगले लगातार दोस्रो म्याचमा निराश गऱ्यो अनि ४१ ओभरमा केवल १३४ रन बनाएर अलआउट भयो। त्यसपछि भारतले पनि खराब शुुरुवातपछि २६ ओभरमा ११३ रन बनाउँदा वर्षा शुरु भयो अनि खेल हुन सकेन। त्यस समय भारत १३५ रनको लक्ष्यदेखि २२ रन पछि रहेको थियो। वर्षाले म्याच फेरि हुन नसक्दा भारतलाई डीएलएस नियमहरूअन्तर्गत ४ रनले विजेता घोषित गरियो। वर्षा शुरु हुन अघिसम्म म्याचमा न्यूजील्याण्डले जीत हासिल गर्ने लागिरहेको थियो तर वर्षाले गर्दा आयोजक टोलीको सपना भताभुंगै भयो। न्यूजील्याण्डले यसअघि आफ्नो घरेलु मैदानमा लगातार हारको सामना जनवरी २०१९-मा गर्नु परेको थियो। लक्ष्य सानो भए पनि ब्याटिंगको निम्ति कठिन पीचमा भारतले लगातार अन्तरालमा विकेट गुमायो। यसबीच श्रेयस अय्यरको साथमा रोहित र केएल राहुलले संघर्ष गरेर भारतलाई भाग्यशाली जीत दिलाए। श्रेयसले सर्वाधिक ३० रन बनाए। यसरी केएल राहुलले अविजित २६ र रोहित शर्माले २३ रनको योगदान दिए। श्रेयसले ४६ बल खेलेर ४ वटा चौका र एउटा छक्का लगाए। यसरी राहुल र रोहितले २-२ वटा चौका र २-२ वटा छक्का लगाए। भारतको शीर्ष क्रममा कप्तान शुभमन गिल, विराट कोहली र अक्षर पटेलले अधिक योगदान दिन सकेनन्। यसमा गिलले त खाता नै खोलेनन्। कोहली र अक्षरले ७-७ रन बनाए। नमन धीर १२ रन बनाएर आउट भए। न्यूजील्याण्डका बलरहरूमा काइल जेमिसन र जेकब डफीले ३-३ विकेट लिए। यसअघि न्यूजील्याण्डको पनि शुरुवात खराब रह्यो अनि ५३ रनसम्म ५ विकेटको पतन भइसकेको थियो। आकिब नबी र अंशुल कम्बोजले न्यूजील्याण्डको शीर्ष क्रमलाई ध्वस्त पारे। यसरी गुरनुर बरारले उत्कृष्ट बलिंग गरेर न्यूजील्याण्डको तल्लो क्रमलाई समेटे। भारतको युवा पेस आक्रमणले लगातार दोस्रो म्याचमा आयोजक टोलीलाई चेपारोमा पाऱ्यो। डेरिल मिचेलले सर्वाधिक ५५ रनको साथ न्यूजील्याण्डको स्थिति सम्हाले। उनले १०४ बल खेलेर ५ वटा चौका र २ वटा छक्का लगाए। यसबाहेक कप्तान मिचेल सेण्टनरले ३१ रनको योगदान दिए। न्यूजील्याण्डको शीर्ष क्रममा विल यंग ६, हेनरी निकोल्स ११ र टम लाथम ७ रन बनाएर आउट भए जबकि टिम साइफर्ट र ग्लेन फिलिप्सले खाता नै खोलेनन्। भारतीय बलरहरूमा गुरनुर बरारले सर्वाधिक ४ विकेट लिए, जसलाई प्लेयर अफ द म्याच चयन गरियो। यसरी अक्षर पटेल, आकिब नबी र अंशुल कम्बोजले २-२ विकेट हासिल गरे।

अल अमीरात: अण्डर-१९ एशिया कपमा भारतले आफ्नो अभियानको शुरुवात जीतको साथ गऱ्यो। भारतीय टोलीले आफ्नो पहिलो म्याचमा नेपाललाई १० विकेटले पिट्यो। म्याचमा पहिला ब्याटिंग गर्दै नेपालको टीम ४२.३ ओभरमा केवल १२८ रन बनाएर अलआउट भयो। जवाफमा भारतले १८५ बल बाँकी रहँदै कुनै विकेट नगुमाइ १२९ रनको लक्ष्यलाई हासिल गऱ्यो। भारतका ओपनरद्वयले आज नेपालका बलरहरूलाई कुनै मौका दिएनन्। यसमा वीरेन्द्र सहवागका छोरा आर्यवीर सहवागले अविजित ७० रन बनाए। उनले ५२ बल खेलेर ७ वटा चौका र ४ वटा छक्का लगाए। यसरी कप्तान लक्ष्य रायचन्दानी ६३ बलमा अविजित ५३ रन बनाए, जसमा ७ वटा चौका सामेल छ। आर्यवीर र लक्ष्यले शुुरुवातमा धैर्यको साथ खेले पनि विकेटमा हात सेट भएपछि आक्रामक शट्हरू खेले। यी दुईजनाले विशेषगरी नेपालका स्पिनरहरूलाई निशाना बनाए। यसरी भारतले १९.१ ओभरमै म्याच जितेर टुर्नामेण्टमा सकारात्मक शुुरुवात गऱ्यो। यस अघि ओमानको अल अमीरात क्रिकेट ग्राउण्डमा टस हारेर पहिला ब्याटिंग गर्दै नेपालको शुरुवात खराब रह्यो। यसरी १० ओभर भित्र २७ रनमै ३ विकेटको पतनपछि नेपालले ईनिंग्सलाई सम्हाल्न सकेन। नेपालको तर्फबाट दर्श सोनारले सर्वाधिक ४३ रन बनाए। उनले ९३ बल खेलेर एउटा चौका र एउटा छक्का लगाए। यसरी आशिष लुहारले २९ र निरज कुमार यादवले २० रनको योगदान दिए। भारतीय बलरहरूमा इशान सूद र अर्जुन राजपुतले ३-३ विकेट हासिल गरे। यसरी यशवीर गौड़को झोलीमा २ विकेट रह्यो। इशान सूदलाई प्लेयर अफ द म्याच चयन गरियो।

खरसाङ: खरसाङ बजारमा तिहारको रमझमसितै धन्तेरसको अवसरमा मानिसहरुको भीडभाड देखियो। मानिसहरु खरसाङ बजारमा तिहारको तयारीको लागि किनबेचमा व्यस्त देखियो भने धन्तेरसको लागि सर सामानहरु भीडभाडको साथमा किनिरेहको देखियो। तर बजारमा जत्ति नै भीडभाड देखिए पनि बिक्री भने गत वर्षहरुको तुलनामा धेरै कम्ती भएको दोकानदारहरुले बताएका छन्। यसपाली खरसाङ बजारमा मुख्य रुपमा स्थानीय रुपमा उत्पादन गरिएको सयपत्री र मखमली फूलहरुभन्दा मधेसतिरबाट ल्याएको फूलहरु बेसी देखियो। यसको अतिरिक्त यसपाली खरसाङ बजारमा प्लास्टिकको फूलहरु अध्याधिक रुपमा देखियो। यसपाली सयपत्री र मखमली फूलको सट्टा प्लास्टिकको फूलहरुले नै काम चलाउनु पर्ने जस्तो देखिएको छ। किनभने बेसी मात्रामा प्लास्टिकको फूलहरु बजारमा प्रशस्त रुपमा बिक्रीमा देखिएको छ‌। यसको साथै बजारको केही स्थानतिर मात्र सिटोङ क्षेत्रबाट ल्याइएको सयपत्री, मखमली आदि फूलहरु बिक्रीमा राखिएको देखिएको छ। यसको साथै धानको बाला, सयपत्री, अन्य फूलहरु सबै मधेसतिरबाट ल्याएर बिक्रीमा राखिएको देखिएको छ। यसपाली प्लास्टिकको फूलहरुको भरमा नै तिहार टार्नु पर्ने बाध्यता देखिएको छ‌। यसको साथै महँगाईको मारले पनि यसपाली गत वर्षको तुलनामा कम सर सामानहरु बिक्री भएको खरसाङ बजारका दोकानेहरुले बताएका छन्। विशेष गरेर मानिसहरुको तिहारको काग तिहारभन्दा पनि धन्तेरसको सर सामानहरु किन्न भीड देखिएको र नेपाली गोर्खाहरुको महान् चाड तिहारलाई ध्यान दिनु भन्दा बेसी धन्तेरसपट्टि ध्यान दिएको धेरैले बताएका छन्। विशेष गरेर नेपालीहरुको महान चाड तिहारमा कुचो, माना, नाङ्लो, डोको, थुङ्चे लगायत हर्दी, नून किन्नु पर्ने तर नेपाली जातिको परम्पराभन्दा अन्य जातिको परम्परामा अनुसार धन्तेरस भन्दै पित्तलको सर सामानहरु किनेको धेरैले‌ बताएका छन्।‌यसपालीको तिहारको अवसरमा बिक्री पनि कम भएको सबैले बताएका छन्। यस विषयमा पत्रकारहरुसित कुराकानी गर्दै खरसाङ बजारका एकजना दोकाने तथा खरसाङ हाट बजार व्यवसायी संगठनका सभापति राजु सेवाले यसपालीको तिहारमा पहिलाको जस्तो हर्षोल्लास छैन, कुनै जोश छैन, व्यापार पनि कम छ भनी बताएका छन्। उनले यसपाली महंगाईको‌‌ मार जनताले भोगिरहेका छन्। किनभने धन्तेरसको समयमा पनि बिक्री धेरै हुनु पर्ने तर यसपाली कम छ भनी बताएका छन्। उनले भने, हामीले नेपाली परम्परा बिर्सेर अरुको परम्परा पछाड्दैछौं र नेपाली परम्परा अनुसार सयपत्री, मखमली, कुचो, माना, नाङ्लो, डोको, थुङ्चे लगायत हर्दी, नून किन्नु पर्ने तर हामी अरु जातिले जस्तै धन्तेरसपट्टि लागिरहेका छौँ। तर आज तिहारको काग तिहार हो।’

खरसाङ: मिरिक निवासी अनमोल सेञ्चुरी, हर्षवर्ध्दन श्रृङ्खलाको सहयोगमा सकुशल घर फर्कि आएका छन् । उनलाई म्यानमारमा अपहरण भएको र त्यहाँ उनलाई अमानवीय यातना दिइएको जानकारी पाएपछि तथा उनकी आमा नीलम सेञ्चुरीको आग्रहपछि हर्षवर्ध्दन श्रृङ्खलाले तत्काल यस विषयमा विदेश सचिव समक्ष पत्रमार्फत कुरा उठाएका थिए। यसको साथै म्यानमार र कम्बोडियास्थित भारतका राजदूतहरूसँग पनि यस विषयमा पहल गरेक थिए। उनीहरूको शीघ्र पहल र धेरै शुभचिन्तकहरूको सहयोगले अनमोललाई सकुशल स्वदेश फर्काउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताइएको छ। ‎दुर्भाग्यवश, अपहरणमा परेको समयमा अनमोलले गम्भीर चोटहरू सहनुपरेको छ। उनको हात भाँचिएको छ, टाउकोमा चोट लागेको छ र शरीरका अन्य भागमा पनि घाउहरू छन्। उनको उपचारका लागि दिल्लीमा आवश्यक व्यवस्था मिलाइएको बताइएको छ।‎‎उनको सकुशल फिर्तीका लागि सहयोग गर्ने र पहल गर्ने सबैप्रति उनका परिवारले हार्दिक आभार व्यक्त गरेका छन।‎