झापा, (देवेन्द्र किशोर ढुङ्गाना): नेपाल र भारतबीचको ऐतिहासिक, धार्मिक, सांस्कृतिक तथा सामाजिक सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने दिशामा अयोध्यादेखि जनकपुरधामसम्म प्रस्तावित सीधा रेल सेवाको सुरुवातलाई एउटा महत्त्वपूर्ण पहलका रूपमा हेरिएको छ। आगामी २३ नोभेम्बरमा भारतका प्रधानमन्त्री श्री नरेन्द्र मोदी र नेपालका प्रधानमन्त्री श्री बालेन्द्र शाहले श्रव्यदृश्य माध्यमबाट यस रेल सेवाको उद्घाटन गर्ने तयारीसम्बन्धी समाचार सार्वजनिक भएपछि मिथिलाञ्चलसहित दुवै देशमा उत्साह र खुसीको वातावरण सिर्जना भएको छ। अयोध्या र जनकपुरधामलाई रेलमार्गबाट जोड्ने यो पहल केवल यातायात सुविधाको विस्तार मात्र नभई दुई देशको साझा सभ्यता, धार्मिक आस्था र शताब्दीयौँ पुरानो सांस्कृतिक सम्बन्धलाई आधुनिक यातायात व्यवस्थामार्फत थप सुदृढ बनाउने प्रयास पनि हो।प्रस्तावित उद्घाटन समारोहमा उत्तर प्रदेशकी राज्यपाल आनन्दीबेन पटेल, मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथ, केन्द्रीय रेलमन्त्री अश्विनी वैष्णव, उपमुख्यमन्त्री केशवप्रसाद मौर्य, उपमुख्यमन्त्री ब्रजेश पाठक, अयोध्याका सांसद अवधेश प्रसाद, विधायक वेदप्रकाश गुप्ता तथा नगर प्रमुख गिरीश पति त्रिपाठीलगायत थुप्रै विशिष्ट व्यक्तित्वहरूको उपस्थिति रहने बताइएको छ।यो समाचार सार्वजनिक भएपछि जनकपुरधाममा खुसी र उत्साहको वातावरण छाएको छ। नेपालका पूर्व उपप्रधानमन्त्री विमलेन्द्र निधि, पूर्व उपप्रधानमन्त्री रघुवीर महासेठ, जनकपुरधामका नगर प्रमुख मनोजकुमार साह, सांसद मनीषकुमार झा, विधायक दीपेन्द्र ठाकुर, जनकपुरधाम उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष सुरेन्द्र भण्डारी, पूर्वमन्त्री तथा संविधानसभा सदस्य अरविन्द साह र पूर्व नगर प्रमुख बजरंगप्रसाद साहलगायत विभिन्न राजनीतिक, सामाजिक तथा व्यावसायिक क्षेत्रका व्यक्तित्वहरूले यस पहलको स्वागत गरेका छन्।स्थानीय जनप्रतिनिधि तथा नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरूका अनुसार अयोध्यादेखि जनकपुरधामसम्म सीधा रेल सेवा सञ्चालन भएपछि यी दुई धार्मिक नगरबीचको आवागमन पहिलेभन्दा सहज हुनेछ। यसबाट तीर्थयात्री, पर्यटक, व्यापारी तथा सर्वसाधारण नागरिक लाभान्वित हुनेछन्। जनकपुरधामवासीका लागि यो विशेष खुसीको विषय हो कि भगवान् श्रीराम र माता सीताको विवाह प्रसङ्गसँग धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्ध जोडिएको अयोध्यासँग अब आधुनिक रेल सम्पर्क स्थापित हुन गइरहेको छ।भारत र नेपालको सम्बन्धको विशेषता भनेको यी दुई देशबीच केवल राजनीतिक तथा कूटनीतिक सम्बन्ध मात्र नभई पारिवारिक, धार्मिक, भाषिक, सांस्कृतिक र सामाजिक सम्बन्धको पनि गहिरो जरा रहेको छ। नेपालको जनकपुरधामलाई माता सीताको जन्मभूमि तथा भारतको अयोध्यालाई भगवान् श्रीरामको जन्मभूमिका रूपमा धार्मिक मान्यता प्राप्त छ। रामायणको कथाले शताब्दीयौँदेखि यी दुई नगरलाई एउटै सांस्कृतिक सूत्रमा बाँध्दै आएको छ। जनकपुरधाम र अयोध्याबीच हुने धार्मिक यात्रा, विवाह पञ्चमी महोत्सव, रामनवमी तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूले यस सम्बन्धलाई निरन्तर जीवन्त बनाउँदै आएका छन्।यस्तो अवस्थामा यी दुई नगरलाई रेल सेवामार्फत जोड्नु यातायात क्षेत्रको उपलब्धि मात्र नभई सांस्कृतिक कूटनीतिको पनि एउटा महत्त्वपूर्ण उदाहरण हो। यसबाट रामायण परम्परासँग सम्बन्धित धार्मिक स्थलहरूलाई साझा धार्मिक तथा पर्यटकीय मार्गका रूपमा विकास गर्ने सम्भावना बढ्नेछ। भारतका विभिन्न राज्य तथा नेपालका विभिन्न क्षेत्रबाट आउने श्रद्धालुहरूलाई जनकपुरधाम र अयोध्याको भ्रमण गर्न थप सहज हुनेछ। यसले दुई देशका नागरिकबीचको प्रत्यक्ष सम्पर्क र आपसी सम्बन्धलाई पनि विस्तार गर्नेछ।नेपालको विकासमा भारतीय सहयोगको चर्चा गर्दा भारत नेपालका महत्त्वपूर्ण विकास साझेदारमध्ये एक रहेको तथ्यलाई बुझ्न आवश्यक छ। दुई देशबीचको सहकार्य सडक, रेल, ऊर्जा, जलविद्युत्, सिँचाइ, शिक्षा, स्वास्थ्य, व्यापार, सीमा व्यवस्थापन तथा डिजिटल सम्पर्कलगायतका क्षेत्रमा विस्तारित छ। नेपालको भौगोलिक अवस्थिति, सीमित आन्तरिक बजार र समुद्रसम्म प्रत्यक्ष पहुँच नभएको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दा भारतसँगको सहज पारवहन तथा यातायात सम्पर्कको विशेष आर्थिक महत्त्व छ।रेल सम्पर्कका क्षेत्रमा जयनगर–जनकपुरधाम–कुर्था रेलमार्ग दुई देशबीचको सहकार्यको एउटा महत्त्वपूर्ण उदाहरण हो। त्यसैगरी जयनगर–बिजलपुरा–बर्दिबास तथा जोगबनी–विराटनगर रेल सम्पर्क परियोजनामा पनि भारत सरकारको अनुदान सहयोगमा काम अघि बढेको छ। यी परियोजनाबाट नेपालको सीमावर्ती क्षेत्रमा आवागमन, व्यापार तथा आर्थिक गतिविधि विस्तार हुने सम्भावना बढेको छ। अयोध्या–जनकपुरधाम रेल सेवा यस व्यापक यातायात सम्पर्क व्यवस्थालाई थप अगाडि बढाउने नयाँ कडी बन्न सक्नेछ।नेपालको आर्थिक विकासमा भारतीय सहयोगको अर्को महत्त्वपूर्ण क्षेत्र जलविद्युत् तथा विद्युत् व्यापार हो। नेपालमा जलविद्युत् उत्पादनको प्रचुर सम्भावना छ भने भारत एउटा ठूलो विद्युत् बजार हो। दुई देशबीच विद्युत् व्यापार तथा ऊर्जा सहकार्य विस्तार हुँदा नेपालले आफ्नो जलविद्युत् उत्पादन क्षमतालाई आर्थिक रूपमा उपयोग गर्ने अवसर प्राप्त गर्नेछ। यसबाट वैदेशिक मुद्रा आर्जन, लगानी, रोजगारी सिर्जना तथा औद्योगिक विकासका सम्भावना बढ्नेछन्। त्यसैगरी सडक निर्माण, पुल, एकीकृत जाँच चौकी, पेट्रोलियम पाइपलाइन तथा सीमापार विद्युत् प्रसारण लाइनको विकासमा पनि द्विपक्षीय सहकार्यको महत्त्वपूर्ण योगदान रहेको छ।शिक्षा तथा स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि भारतीय सहयोग नेपालका लागि महत्त्वपूर्ण रहँदै आएको छ। नेपाली विद्यार्थीहरूले भारतीय शैक्षिक संस्थाहरूमा छात्रवृत्ति तथा उच्च शिक्षाका अवसर प्राप्त गर्दै आएका छन्। अस्पताल, स्वास्थ्य संस्था, विद्यालय तथा अन्य सामाजिक विकास परियोजनामा भारतको सहयोगबाट विभिन्न क्षेत्रमा आधारभूत पूर्वाधार विस्तार गर्ने प्रयास भएको छ। सीमावर्ती नेपाली क्षेत्रका सर्वसाधारणका लागि भारतीय बजार तथा स्वास्थ्य सेवामा पहुँच हुनु पनि महत्त्वपूर्ण पक्ष हो।यद्यपि नेपाल–भारत सम्बन्धको चर्चा केवल सहयोग र उपलब्धिमा मात्र सीमित राख्नु हुँदैन। दुई देशबीच केही यस्ता विषय पनि छन्, जसको समाधान आपसी विश्वास, समानता र कूटनीतिक संवादका माध्यमबाट हुनु आवश्यक छ। सीमा विवाद, व्यापार असन्तुलन, पारवहन सुविधा, बाढी तथा डुबानको समस्या, नदीको पानीको उपयोग र ठूला विकास परियोजनाको कार्यान्वयनजस्ता विषयले विभिन्न समयमा द्विपक्षीय सम्बन्धलाई प्रभावित गर्दै आएका छन्। भारतसँग आर्थिक सहकार्य विस्तार गर्दा नेपालको सार्वभौमसत्ता, राष्ट्रिय हित र समान साझेदारीको सिद्धान्तलाई पूर्ण सम्मान गरिनु आवश्यक छ।नेपालको विकासमा भारतीय सहयोग त्यतिबेला अझ प्रभावकारी हुन सक्छ, जब परियोजनाहरू नेपालको वास्तविक आवश्यकता र राष्ट्रिय प्राथमिकताका आधारमा छनोट गरिन्छन्। परियोजनाको घोषणा गर्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। तिनको समयमै कार्यान्वयन, पारदर्शिता, स्थानीय जनताको सहभागिता र दीर्घकालीन आर्थिक लाभमा पनि समान ध्यान दिन आवश्यक छ। यसका साथै नेपालले पनि नीतिगत स्थिरता, प्रशासनिक क्षमता, लगानीमैत्री वातावरण र विकास परियोजनाको प्रभावकारी व्यवस्थापनलाई सुदृढ बनाउनुपर्छ।अयोध्या–जनकपुरधाम रेल सेवाका सन्दर्भमा पनि यो विषय विशेष महत्त्वपूर्ण छ। यस रेल सम्पर्कबाट जनकपुरधाममा पर्यटन तथा व्यापार विस्तारको व्यापक सम्भावना छ। तर यी सम्भावनालाई वास्तविक आर्थिक लाभमा परिणत गर्न नेपाल सरकार, मधेश प्रदेश सरकार र जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाले समन्वयात्मक योजना निर्माण गर्न आवश्यक छ। जनकपुरधामको रेल स्टेसन, सडक सम्पर्क, यात्रु आवास, होटल, भोजनालय, सरसफाइ, सुरक्षा, स्थानीय यातायात तथा पर्यटक सूचना केन्द्रजस्ता सुविधाको विस्तार गर्नुपर्छ।जनकपुरधाममा पर्यटन बढ्दा होटल व्यवसाय, यातायात, हस्तकला, स्थानीय खाद्य पदार्थ, मिथिला चित्रकला तथा अन्य घरेलु उद्योगले लाभ लिन सक्नेछन्। स्थानीय युवाहरूका लागि रोजगारीका नयाँ अवसर सिर्जना हुन सक्छन्। मिथिला संस्कृति, भाषा, कला र परम्परालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा परिचित गराउने यो एउटा महत्त्वपूर्ण अवसर पनि हो। विशेषगरी विवाह पञ्चमी, रामनवमी तथा अन्य धार्मिक पर्वका अवसरमा पर्यटकको सम्भावित वृद्धिलाई ध्यानमा राखेर दीर्घकालीन पर्यटन नीति निर्माण गर्नुपर्छ।यसका साथै रेल सेवाको लाभ धार्मिक पर्यटकमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन। विद्यार्थी, व्यापारी, बिरामी, रोजगारीमा संलग्न व्यक्ति तथा सर्वसाधारण यात्रुले पनि यसबाट लाभ लिन सक्नुपर्छ। सीमामा अध्यागमन तथा भन्सार जाँचको प्रक्रिया सरल, व्यवस्थित र यात्रुमैत्री हुन आवश्यक छ। रेलको समयतालिका, टिकट दर, नियमित सञ्चालन, सुरक्षा तथा दुई देशबीचको समन्वय पनि यस सेवाको सफलताका महत्त्वपूर्ण आधार हुन्।जनकपुरधामको विकासका लागि भारतसँग रेल सम्पर्कका अतिरिक्त सडक, हवाई सेवा, ऊर्जा, कृषि, उद्योग तथा व्यापारका क्षेत्रमा पनि सहकार्य बढाउन आवश्यक छ। जनकपुरधामलाई धार्मिक पर्यटनका साथै मिथिला क्षेत्रको आर्थिक तथा सांस्कृतिक केन्द्रका

अन्ताल्या(तुर्की): संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिलाई १.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि जानबाट रोक्न कठिन देखिए पनि यसको अवधि छोट्याउन र विनाशकारी प्रभाव न्यूनीकरण गर्न हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा तत्काल र व्यापक कटौती गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।तुर्कीको अन्ताल्यामा जारी जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय सम्मेलन (कोप–३१) को अन्तिम पत्रकार सम्मेलनमा सम्बोधन गर्दै महासचिव गुटेरेसले आगामी केही वर्षसम्म प्रतिवर्ष करिब छ प्रतिशतका दरले हरितगृह ग्यास उत्सर्जन घटाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याए।उनका अनुसार राष्ट्रिय निर्धारित योगदान (एनडिसी) अन्तर्गत विभिन्न देशले प्रस्तुत गरेका वर्तमान जलवायु प्रतिबद्धता पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन भए पनि यस शताब्दीको अन्त्यसम्म विश्वको औसत तापक्रम वृद्धि २.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुग्ने जोखिम कायमै छ।“हाम्रो जिम्मेवारी तापक्रम वृद्धिलाई १.५ डिग्रीभन्दा माथि जाने अवस्थालाई सकेसम्म न्यून राख्नु, त्यसलाई छोटो अवधिसम्म सीमित गर्नु र तापक्रमलाई जतिसक्दो छिटो पुनः १.५ डिग्रीभन्दा तल झार्नु हो”, उनले भने।तापक्रम वृद्धिको सीमा अस्थायी रूपमा नाघ्दा पनि त्यसले अहिले नै देखिएका जलवायुजन्य विनाशकारी प्रभावलाई थप तीव्र बनाउने चेतावनी दिँदै गुटेरेसले जलवायु न्यायको आवश्यकता झन् बढेको बताए।उनले विशेषगरी विकासशील तथा जलवायु परिवर्तनको उच्च जोखिममा रहेका मुलुकलाई अनुकूलन तथा हानि र नोक्सानी सम्बोधनका लागि पर्याप्त वित्तीय सहयोग उपलब्ध गराउन विकसित देशसँग आग्रह गरे। विगतका कोप सम्मेलनमा गरिएका वित्तीय प्रतिबद्धता पूरा गर्नु विकसित राष्ट्रहरूको दायित्व भएको उनको भनाइ थियो।“अनुकूलनका लागि उपलब्ध गराइने वित्तीय सहयोग तीन गुणा बढाउँदा पनि आवश्यक रकमको ३० प्रतिशतभन्दा कम मात्र पूरा हुनेछ”, उनले स्पष्ट पारे।महासचिव गुटेरेसले जीवाश्म इन्धनलाई जलवायु संकटको प्रमुख कारकका रूपमा उल्लेख गर्दै त्यसबाट न्यायोचित, व्यवस्थित र समतामूलक रूपमा बाहिर निस्कन विश्वव्यापी ऊर्जा रूपान्तरणलाई तीव्रता दिनुपर्ने बताए।जीवाश्म इन्धनमाथिको निर्भरताले देशहरूलाई मूल्यवृद्धि, भूराजनीतिक तनाव र आपूर्ति अस्थिरताको जोखिममा पार्ने भएकाले आपूर्तिकर्ता परिवर्तन गर्नुभन्दा निर्भरता नै घटाउनु महत्त्वपूर्ण रहेको उनले उल्लेख गरे। यसका लागि स्वच्छ ऊर्जा उत्पादन, विद्युत् प्रसारण सञ्जाल, ऊर्जा भण्डारण, ऊर्जा दक्षता तथा स्वच्छ विद्युतीकरणमा व्यापक लगानी र विस्तार आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो।उनले जलवायु परिवर्तनलाई वातावरणीय मुद्दामा मात्र सीमित नराखी शान्ति, विकास, मानवअधिकार र सामाजिक न्यायसँग जोडेर हेर्नुपर्ने धारणा राखे। जलवायुजन्य विपद्ले भोकमरी, विस्थापन, गरिबी, ऋणको भार तथा प्राकृतिक स्रोतसाधनका लागि प्रतिस्पर्धा बढाउँदै विश्वव्यापी अस्थिरता निम्त्याइरहेको उनले बताए।“जलिरहेको पृथ्वीमा शान्ति स्थापना गर्न सकिँदैन। जलवायु विपद्ले मानिसलाई पटक–पटक गरिबीमा धकेलिरहँदा गरिबी उन्मूलन गर्न पनि सकिँदैन”, उनले भने।जलवायु संकट सिर्जना गर्न सबैभन्दा कम योगदान गरेका देश र समुदायले नै यसको सबैभन्दा बढी मार खेप्नुपरेको उल्लेख गर्दै गुटेरेसले जलवायु न्याय सुनिश्चित गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य र पर्याप्त वित्तीय सहयोग अपरिहार्य रहेको बताए।कोप प्रक्रियालाई विज्ञानले देखाएको आवश्यकता र राजनीतिक प्रतिबद्धताबीचको दूरी कम गर्ने माध्यम बनाउनुपर्नेमा जोड दिँदै उनले जीवाश्म इन्धनको पक्षमा काम गर्ने समूहको असमानुपातिक प्रभावलाई समेत सम्बोधन गर्नुपर्ने बताए।उनले कोप–३० को अध्यक्षताले अघि सारेका जीवाश्म इन्धनबाट बाहिरिने सङ्क्रमण र वन विनाश अन्त्यसम्बन्धी मार्गचित्रलाई महत्त्वपूर्ण पहलका रूपमा उल्लेख गरे। त्यस्तै स्वच्छ विद्युतीकरण, विश्वव्यापी शून्य फोहोर प्रतिबद्धता, विद्युत् प्रसारण सञ्जाल विस्तार र सबैका लागि पूर्वसूचना प्रणालीको कार्यान्वयनलाई पनि प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने बताए।नवीकरणीय ऊर्जा प्रविधि र अर्थतन्त्रमा आएको परिवर्तनले स्वच्छ, सुरक्षित तथा भरपर्दो ऊर्जा भविष्य निर्माणको सम्भावना बढाएको उल्लेख गर्दै उनले त्यसलाई व्यवहारमा उतार्न राजनीतिक इच्छाशक्ति, साहस र तीव्र कार्यान्वयन आवश्यक रहेको बताए।महासचिवका रूपमा आफ्नो करिब १० वर्षे कार्यकालको अन्तिम कोप सम्मेलनमा सहभागी हुँदै गुटेरेसले जलवायु परिवर्तनको सामना कुनै एक देशले एक्लै गर्न नसक्ने स्पष्ट पारे। संयुक्त राष्ट्रसंघले पूर्वसूचना प्रणाली, विद्युत् प्रसारण सञ्जाल, मिथेन उत्सर्जन न्यूनीकरण र महत्त्वपूर्ण खनिजलगायतका क्षेत्रमा कार्यान्वयनमुखी सहयोगलाई थप सुदृढ बनाएको पनि उनले जानकारी दिए।“हामी एउटै पृथ्वी साझा गर्छौँ र हामीलाई मन परोस् वा नपरोस्, हाम्रो भाग्य पनि साझा छ”, उनले भने।अन्ताल्याबाट बिदा हुँदै विश्व समुदायलाई अन्तिम सन्देश दिँदै महासचिव गुटेरेसले तथ्यको सामना गर्न, विज्ञानको अनुसरण गर्न, भविष्य रोज्न र निरन्तर प्रयासरत रहन आह्वान गरे।“तथ्यको सामना गरौँ, विज्ञानको अनुसरण गरौँ, भविष्य रोजौँ र कहिल्यै हार नमानौँ”, उनले भने।टर्किएको अन्ताल्यामा जारी कोप–३१ नोभेम्बर ९ देखि २० सम्म सञ्चालन भइरहेको छ।

नयाँदिल्ली: क्यानडाको लगानी कम्पनी फेयरफ्याक्स फाइनान्सियल होल्डिङ्सले ५२ हजार ८७८ करोड भारतीय रुपैयाँमा आईडीबीआई बैंकको ६०.७२ प्रतिशत नियन्त्रणकारी सेयर स्वामित्व अधिग्रहण गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ। अर्बपति लगानीकर्ता प्रेम वत्साको नेतृत्वमा रहेको कम्पनीले प्रतिसेयर ८१ रुपैयाँका दरले सेयर खरिद गर्ने प्रस्ताव गरेको हो। यो मूल्य सरकारले निर्धारण गरेको प्रतिसेयर ७५ रुपैयाँ ९९ पैसाको आधार मूल्यभन्दा बढी हो।प्रस्तावित मूल्य बैंकको प्रतिसेयर नियामकीय बुक भ्यालु ५१ रुपैयाँ ८५ पैसाभन्दा करिब ५६ प्रतिशत बढी रहेको बताइएको छ। यस अधिग्रहणपछि फेयरफ्याक्सले बैंकको व्यवस्थापन नियन्त्रण प्राप्त गर्नेछ भने केन्द्र सरकार र भारतीय जीवन बिमा निगमको संयुक्त ३४ प्रतिशत स्वामित्व कायम रहनेछ।फेयरफ्याक्सको उद्देश्य आईडीबीआई बैंकलाई परम्परागत बैंकिङ सेवामा मात्र सीमित नराखी विविधीकृत वित्तीय सेवा समूहका रूपमा विकास गर्नु हो। यसका लागि कम्पनीले गो डिजिट जनरल इन्स्योरेन्स, गो डिजिट लाइफ इन्स्योरेन्स तथा आईआईएफएल क्यापिटल सर्भिसेजमा रहेको आफ्नो लगानीलाई बैंकसँग जोड्ने योजना बनाएको छ। यसबाट बैंकिङ, जीवन तथा निर्जीवन बिमा, लगानी बैंकिङ र सम्पत्ति व्यवस्थापन सेवा एउटै व्यावसायिक संरचनाबाट सञ्चालन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।फेयरफ्याक्सका अध्यक्ष तथा प्रमुख सञ्चालन अधिकृत पिटर क्लार्कले आईडीबीआई बैंकमा विश्वव्यापी पहुँच भएको भारतको उत्कृष्ट समग्र बैंक बन्ने सम्भावना रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार यसले भारतको ऋण र कुल गार्हस्थ्य उत्पादनबीचको अनुपात बढाउन तथा सर्वसाधारणको आर्थिक जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।कुनै समय खराब कर्जा र पुँजी अभावका कारण भारतीय रिजर्भ बैंकको शीघ्र सुधारात्मक कारबाहीअन्तर्गत रहेको आईडीबीआई बैंकले पछिल्ला वर्षमा वित्तीय अवस्थामा उल्लेखनीय सुधार गरेको छ। बैंकले पुनः नाफा कमाउन थालेपछि विदेशी लगानीकर्ताका लागि आकर्षक बनेको हो।फेयरफ्याक्सले यसअघि भारतको सीएसबी बैंक, आईसीआईसीआई लोम्बार्ड र डिजिट इन्स्योरेन्सलगायतका वित्तीय संस्थामा लगानी गरिसकेको छ। सीएसबी बैंकमा लगानी गरेपछि पुँजी, प्रविधि, व्यवस्थापन र संस्थागत क्षमता सुधारमा योगदान पुर्‍याएको कम्पनीको दाबी छ।यद्यपि, आईडीबीआई बैंकसँग अन्य वित्तीय कम्पनीको एकीकरणका लागि नियामकीय निकाय, सेयरधनी तथा सम्बन्धित पक्षको स्वीकृति आवश्यक हुनेछ। प्रस्तावित एकीकरण र सम्पत्ति हस्तान्तरण अधिग्रहण प्रक्रियाभन्दा अलग विषय हुन्।यो सम्झौताले भारतीय वित्तीय क्षेत्रमा निजी तथा विदेशी लगानीको भूमिका विस्तार गर्नुका साथै आईडीबीआई बैंकको व्यावसायिक संरचना परिवर्तन गर्ने सम्भावना बोकेको छ। तर यसको दीर्घकालीन सफलता वित्तीय एकीकरण, सुशासन, नियामकीय अनुपालन र लगानीकर्ताका लागि सिर्जना हुने मूल्यमा निर्भर रहनेछ।

​नयाँ दिल्ली: सरकारी नीतिगत सहयोग र निर्यातकर्ताहरूको निरन्तरको सक्रियताका कारण अक्टोबर महिनामा भारतको निर्यात प्रदर्शन निकै उत्साहजनक र ऊर्जाप्रद देखिएको भारतीय उद्योग परिसङ्घ (सीआईआई) ले जनाएको छ। यसले भारतीय उद्योगको लचिलोपन, प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता र विश्वबजारमा बढ्दो उपस्थितिलाई स्पष्ट रूपमा प्रतिबिम्बित गरेको परिसङ्घको ठहर छ।​सीआईआईका अनुसार अक्टोबर महिनामा भारतको वस्तु तथा सेवातर्फको कुल निर्यात ८९ अर्ब ९९ करोड अमेरिकी डलर अनुमान गरिएको छ, जुन गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा करिब ३० प्रतिशतको प्रभावशाली वृद्धि हो। त्यस्तै, आर्थिक वर्ष २०२६–२७ को अप्रिलदेखि अक्टोबरसम्मको सात महिनाको अवधिमा भारतको संचित निर्यात ५६८ अर्ब ८४ करोड अमेरिकी डलर पुगेको छ। यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १६ दशमलव ६६ प्रतिशतको सुदृढ वृद्धि हो।​विशेषगरी गैर-पेट्रोलियम पदार्थहरूको निर्यातमा देखिएको बलियो प्रदर्शन निकै सकारात्मक रहेको सीआईआईले उल्लेख गरेको छ। इलेक्ट्रोनिक सामान, इन्जिनियरिङ वस्तु, रसायन, रत्न तथा आभूषण र कपडा (टेक्सटाइल) जस्ता क्षेत्रहरूले उल्लेखनीय वृद्धि हासिल गरेका छन्। यसले भारतको निर्यात बास्केटमा बढ्दो विविधीकरण र मजबुतीलाई पुष्टि गरेको छ।​सीआईआई राष्ट्रिय निर्यात समितिका अध्यक्ष तथा प्याटन इन्टरनेशनल लिमिटेडका प्रबन्ध निर्देशक सञ्जय बुधियाले यी उपलब्धिहरू प्रशंसनीय रहे पनि भारतको निर्यात सम्भावना अझै धेरै रहेको बताउनुभएको छ। चुनौतीपूर्ण विश्वव्यापी परिवेशका बाबजुद निर्यातकर्ताहरूले देखाएको दृढ सङ्कल्प, उद्यमशीलता र लचिलोपनकै कारण यो सफलता सम्भव भएको उहाँको भनाइ छ। साथै, सरकारको निरन्तर नीतिगत सहयोग, विशेषगरी स्वतन्त्र व्यापार सम्झौता (एफटीए) र निर्यात प्रवर्द्धन मिसनमार्फत भारतीय व्यवसायहरूलाई विश्वव्यापी उपस्थिति विस्तार गर्न सहज वातावरण सिर्जना भइरहेको बुधियाले उल्लेख गर्नुभएको छ।​सरकार र उद्योग क्षेत्रबीचको निरन्तर सहकार्यबाट भारतले वस्तु र सेवा दुवै क्षेत्रमा छुट्टाछुट्टै १ ट्रिलियन अमेरिकी डलर निर्यात पुर्‍याउने महत्वाकाङ्क्षी लक्ष्य हासिल गर्न सक्षम हुने विश्वास व्यक्त गरिएको छ। यस राष्ट्रिय अभियानलाई अघि बढाउन र विश्व व्यापारमा भारतको स्थान अझ सुदृढ बनाउन सरकार र उद्योगसँग काँधमा काँध मिलाएर काम गर्न सीआईआई दृढ प्रतिबद्ध रहेको अध्यक्ष बुधियाले स्पष्ट पार्नुभएको छ।

अन्तिम ओभरमा ३३८ रनको लक्ष्य पूरा, मोहित उल्वाको विस्फोटक ब्याटिङ अल अमेरात(ओमान): रोमाञ्चक प्रतिस्पर्धाले भरिएको फाइनल खेलमा पाकिस्तानलाई एक विकेटले पराजित गर्दै भारतले सन् २०२६ को एसीसी पुरुष यू-१९ एसिया कप क्रिकेटको उपाधि आफ्नो पोल्टामा पारेको छ। शनिबार अल अमेरात क्रिकेट मैदानमा सम्पन्न फाइनलमा भारतले ३३८ रनको विशाल लक्ष्य अन्तिम ओभरमा नौ विकेट गुमाएर पूरा गरेको हो।भारतको जितमा मोहित उल्वा नायक बने। कठिन परिस्थितिमा आक्रामक ब्याटिङ गरेका उनले मात्र २६ बलमा पाँच चौका र तीन छक्काको मद्दतले अविजित ४९ रन बनाए। अन्तिमसम्म क्रिजमा टिकेका उनलाई चिगुरुपति वेंकटले आठ बलमा नटआउट ११ रन बनाउँदै साथ दिए। यी दुईको संयमित साझेदारीले भारतलाई ऐतिहासिक जित दिलायो।यसअघि टस जितेर पहिले ब्याटिङ गरेको पाकिस्तानले निर्धारित ५० ओभरमा नौ विकेटको क्षतिमा ३३७ रनको बलियो योगफल तयार गरेको थियो। पाकिस्तानका उस्मान खानले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै १११ बलमा ११ चौका र तीन छक्कासहित १०७ रनको शतकीय पारी खेले। त्यस्तै अब्दुल कादिरले ५४ बलमा आठ छक्का र तीन चौकाको मद्दतले ८० रन बनाए। पाकिस्तानी टोलीका कप्तान फरहान युसुफले ६० बलमा ६३ रन जोड्दा अहमद हुसेनले १७ रनको योगदान दिए। भारतीय बलिङतर्फ काव्या पटेल सर्वाधिक सफल रहे। उनले ६८ रन खर्चेर चार विकेट लिए भने चिगुरुपति वेंकटले तीन विकेट हात पारे।३३८ रनको लक्ष्य पछ्याएको भारतले सुरुदेखि नै आक्रामक ब्याटिङ गर्दै खेलमा आफ्नो पकड बनाउने प्रयास गरेको थियो। कप्तान लक्ष्य राजेश रायचन्दानीले १०१ बलमा ८० रन बनाउँदै इनिङ्स सम्हाले। आर्यवीर सहवागले ६१ बलमा ५८ रनको महत्त्वपूर्ण योगदान दिए। त्यसैगरी मनल चौहानले केवल ३२ बलमा ४७ रन बनाउँदै भारतीय टोलीको जितको सम्भावना बलियो बनाए।तर, भारतीय ब्याट्सम्यानहरू नियमित अन्तरालमा आउट हुन थालेपछि खेल पाकिस्तानको पक्षमा जाने सङ्केत देखिएको थियो। अन्तिम चरणमा भारतीय टोलीमाथि दबाब बढ्दै गएको अवस्थामा मोहित उल्वाले आक्रामक ब्याटिङ गर्दै खेलको समीकरण परिवर्तन गरे। उनको अविजित ४९ रन र वेंकटको साथले भारतलाई लक्ष्यसम्म पुर्‍यायो।पाकिस्तानका बलरमध्ये रिजवानुल्लाहले तीन विकेट लिए भने निकाब शफिकले दुई विकेट हात पारे। यद्यपि, अन्तिमसम्म भारतीय ब्याट्सम्यानलाई रोक्न पाकिस्तान सफल हुन सकेन।यस जितसँगै भारतीय युवा टोलीले कठिन परिस्थितिमा धैर्य र आत्मविश्वासका साथ खेल्दै यू-१९ एसिया कपको उपाधि जितेको छ। अन्तिम ओभरसम्म चलेको रोमाञ्चक फाइनलले प्रतियोगितालाई अविस्मरणीय बनाएको छ।

युवा पुस्ताको उल्लेखनीय सहभागिताप्रति सांसद विष्टद्वारा आभार ​सिलगढ़ी: दार्जीलिङका सांसद राजु विष्टले सिलगढ़ीको मिलन मोड़स्थित फुटबल मैदानमा जारी सांस्कृतिक महोत्सवको पहिलो दिनमा देखिएको जनसागर र विशेषगरी युवा पुस्ताको उत्साहजनक सहभागिताप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्नुभएको छ।​सामाजिक सञ्जालमार्फत एक सन्देश जारी गर्दै सांसद विष्टले गौरवशाली गोर्खा संस्कृति, परम्परा, गीत-सङ्गीत र देउसी-भैलोको मौलिक तथा जीवन्त प्रस्तुतिलाई सबैमाझ साझा गर्न पाउँदा आफूहरू अत्यन्तै हर्षित र गौरवान्वित भएको बताउनुभएको छ। महोत्सवको पहिलो दिन हजारौं दर्शकको उपस्थितिले कार्यक्रमलाई भव्य र सफल बनाएको उल्लेख गर्दै उहाँले सम्पूर्ण दर्शकवृन्दप्रति हृदयदेखि नै धन्यवाद ज्ञापन गर्नुभएको छ। सांसद विष्टले नयाँ पुस्तालाई आफ्नो मौलिक संस्कृति, परम्परा र पहिचानसँग जोड्ने मुख्य उद्देश्य युवाहरूको उल्लेखनीय सहभागिताले सार्थक बनाएको बताउनुभएको छ। युवाहरूमा देखिएको यो उत्साह र आफ्नोपनप्रतिको भावनाले गोर्खा जातिको सांस्कृतिक भविष्यप्रति नयाँ आशा र विश्वास जगाएको उहाँको भनाइ छ।​ महोत्सवको उल्लास र उत्सवलाई आज पनि निरन्तरता दिइने जानकारी दिँदै सांसद विष्टले आज साँझ ४ बजेदेखि मिलन मोड़स्थित फुटबल मैदानमा आयोजना हुने सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूमा सहभागी हुन सम्पूर्ण जनसमुदायलाई हार्दिक निमन्त्रणा गर्नुभएको छ। उहाँले सबैलाई एकपटक फेरि सँगै भेला भएर आफ्नो संस्कृति, परम्परा र गौरवको उत्सव मनाउन आह्वान समेत गर्नुभएको छ।

​गान्तोक: राष्ट्रिय प्रेस दिवस २०२६ को पावन अवसरमा सिक्किम सरकारले पत्रकारिता र जनहितकारी समाचार सम्प्रेषणमा उत्कृष्ट योगदान पुर्‍याउने चार जना पत्रकारलाई सम्मान गर्ने भएको छ।​प्रेस काउन्सिल अफ इन्डिया (भारतीय प्रेस परिषद्) को स्थापनाको सम्झना तथा स्वतन्त्र र उत्तरदायी प्रेसको महत्त्वलाई आत्मसात गर्दै देशभर प्रत्येक वर्ष नोभेम्बर १६ का दिन राष्ट्रिय प्रेस दिवस मनाउने गरिन्छ।​प्रिन्ट तथा इलेक्ट्रनिक मिडियामामा २३ वर्षभन्दा बढीको अनुभव सँगाल्नुभएका वरिष्ठ पत्रकार डिल्लीराम दुलाललाई पत्रकारिता, सम्पादकीय नेतृत्व, साहित्य र जनहितकारी रिपोर्टिङमा पुर्‍याउनुभएको योगदानको कदरस्वरूप ‘वाई. एन. भण्डारी सर्वश्रेष्ठ पत्रकारिता पुरस्कार २०२६’ प्रदान गरिने भएको छ।​त्यसैगरी, सीएनएन-न्युज१८ र सिक्किम रिपोर्टरकी राज्य संवाददाता सृष्टि प्रधानलाई हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनका चुनौतीहरू- विशेषगरी सन् २०२३ को हिमताल विस्फोटन बाढी (जीएलओएफ) र अन्य जलवायुजन्य घटनाहरूको विस्तृत समाचार सम्प्रेषणका लागि ‘जलवायु परिवर्तन रिपोर्टिङका लागि मुख्यमन्त्री पुरस्कार २०२६’ प्रदान गरिनेछ।​डिजिटल सञ्चारमाध्यम ‘सिक्किम अवलोकन’ की संस्थापक अर्चना प्रधानलाई जनहितकारी पत्रकारितामार्फत महिलाका उपलब्धि, सरोकार र सशक्तीकरणका विषयलाई उजागर गर्नुभएकाले ‘महिला मुद्दा रिपोर्टिङका लागि मुख्यमन्त्री पुरस्कार २०२६’ बाट सम्मानित गरिने भएको छ।​यस्तै, ‘सिक्किम भ्वाइस’ का संस्थापक जीवन लिम्बूलाई आम नागरिकको मानव मर्यादा, कल्याण र अधिकारका पक्षमा जनमुखी पत्रकारिता गर्नुभएकाले ‘मानव अधिकार रिपोर्टिङका लागि मुख्यमन्त्री पुरस्कार २०२६’ प्रदान गरिनेछ।​यी पुरस्कारहरूले महत्त्वपूर्ण सामाजिक, वातावरणीय तथा विकासका मुद्दाहरूलाई उजागर गर्न र जनचेतना अभिवृद्धिमा पत्रकारिता क्षेत्रले निर्वाह गरेको भूमिकाको उच्च मूल्याङ्कन गरेको छ।

ट्रेड मार्जिन ३० प्रतिशतमा सीमित ​नयाँ दिल्ली: क्यान्सरको उपचारलाई सर्वसुलभ र आम बिरामीको पहुँचमा पुर्‍याउन भारत सरकारले महत्त्वपूर्ण निर्णय गरेको छ। केंद्र सरकारले १३७ वटा सूचीकृत क्यान्सररोधी औषधिमा अधिकतम व्यापारिक नाफा (ट्रेड मार्जिन) ३० प्रतिशत तोकेपछि १ हजारभन्दा बढी औषधिको अधिकतम खुद्रा मूल्य (एमआरपी) २० देखि ७० प्रतिशतसम्मले घट्ने भएको हो।​कतिपय बायोलोजिकल र इम्युनोथेरापीजस्ता आधुनिक औषधिहरूको अनुसन्धान, जटिल निर्माण प्रक्रिया र आपूर्ति शृङ्खलामा राखिने अत्यधिक नाफाका कारण क्यान्सरको उपचार निकै महँगो हुने गरेको छ। जनहितलाई ध्यानमा राख्दै स्वदेशी तथा विश्वबजारमा उपलब्ध ती औषधिहरूमा ट्रेड मार्जिनको सीमा तोकिएको हो। यद्यपि, औषधि र ब्रान्डअनुसार मूल्य कटौतीको दर भने फरक-फरक हुन सक्नेछ।​गत ९ नोभेम्बरदेखि नै संशोधित मूल्य लागू भइसकेको छ। मूल्य घटेको वास्तविक लाभ बिरामीले पाउनुपर्नेमा जोड दिँदै सरकारी तथा निजी अस्पतालहरूले बिरामीको बिलमा संशोधित दर नै लागू गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ। सर्वसाधारणले राष्ट्रिय औषधि मूल्य निर्धारण प्राधिकरण (एनपीपीए) को वेबसाइट र ‘फार्मा सही दाम’ मोबाइल एपमार्फत औषधिको नयाँ मूल्यबारे जानकारी लिन सक्नेछन्।​अस्पताल र फार्मेसीहरूमा नयाँ मूल्यसूची स्पष्ट देखिने गरी राख्नुपर्ने नियम बनाइएको छ। यसको प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि राज्य औषधि नियन्त्रकमार्फत निगरानी गरिने र ‘फार्मा सही दाम’ एपमा आउने गुनासोका आधारमा कडा अनुगमन गरिने सरकारले जनाएको छ।

नयाँ दिल्ली: विश्वभरि जारी अन्तर्राष्ट्रिय मैत्री म्याचहरूको क्रममा अर्जेण्टिनाले हारको सामना गर्नु पऱ्यो। शनिवार खेलिएको रोमाञ्चक म्याचमा अर्जेण्टिनालाई उरुग्वेले २-१-ले पराजित गऱ्यो। म्याचमा ७२ प्रतिशत बल पोजेशनको साथ खेल्दै अर्जेण्टिनाले लगातार आक्रमण गरे पनि केवल एक गोल हासिल गर्न सक्यो। म्याचको मध्यान्तरसम्म दुवै टोलीले गोल गर्न सकेन। दोस्रो हाफमा चाहिँ उरुग्वेले शुरुमै गोल हासिल गऱ्यो। अर्जेण्टिनाका फूटबलर लियोनार्दो बालेर्दीले ४८औं मिनटमा आत्मघाती गोल गर्दा उरुग्वेलाई बढ़त हासिल भयो। त्यसपछि मौकाको खोजमा रहने उरुग्वेलाई ५३औं मिनटमा म्याचको दोस्रो गोल हासिल भयो। म्याक्सिमिलिआनो अराउजोले ५३औं मिनटमा टोलीको बढ़तलाई दोब्बर पारे। यसबीच जूलियन अल्वारेजले ७३औं मिनटमा अर्जेण्टिनालाई म्याचको एकमात्र गोल दिलाए। यसरी लियोनल मेस्सीको युग समाप्त भएको लगत्तै पछि अर्जेण्टिनाले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा हारको सामना गर्नु पऱ्यो। मेस्सीले ७ अक्टोबरमा बेनिनविरुद्ध आफ्नो अन्तिम अन्तर्राष्ट्रिय म्याच खेलेका थिए। त्यस म्याचमा अर्जेण्टिनाले ३-०-ले जीत हासिल गरेको थियो। कोलम्बियाले चिलीलाई १-०-ले पराजित गऱ्यो। यस रोमाञ्चक म्याचमा विजेता टोलीलाई एकमात्र गोल भाग्यले हासिल भयो। चिलीका खेलाड़ी गुइलेर्मो मारिपानले ३५औं मिनटमा आत्मघाती गोल गर्दा कोलम्बियाले जीत हासिल गऱ्यो। अन्य म्याचहरूमा इक्वेडोरले कोस्टा रिकालाई अनि पेरुले बोलिभियालाई २-०-को समान अन्तरले पराजित गऱ्यो।